(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Lewensvaardighede Graad 2"

Lewensvaardighede Graad 2 



By: 

Siyavula Uploaders 



Lewensvaardighede Graad 2 



By: 

Siyavula Uploaders 



Online: 

< http://cnx.Org/content/collll04/l.l/ > 



CONNEXIONS 

Rice University, Houston, Texas 



This selection and arrangement of content as a collection is copyrighted by Siyavula Uploaders. It is licensed under 

the Creative Commons Attribution 3.0 license (http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/). 

Collection structure revised: September 21, 2009 

PDF generated: February 6, 2011 

For copyright and attribution information for the modules contained in this collection, see p. 87. 



Table of Contents 



1 Kwartaal 1 

1.1 MY FAMILIE 2 

1.2 ONS TAKE BY DIE HUIS 9 

2 Kwartaal 2 

2.1 VRIENDSKAP 18 

2.2 GESONDE EETGEWOONTES 27 

2.3 OORLEWING 35 

2.4 VEILIGHEID 38 

2.5 DIE PARK 42 

3 Kwartaal 3 

3.1 ZERO BESOEK SUID-AFRIKA 50 

3.2 SUID-AFRIKA SE SIMBOLE 58 

3.3 ZERO ONTDEK 62 

4 Kwartaal 4 

4.1 WOUDE 66 

4.2 HERWINNING 70 

4.3 SADE 75 

4.4 OPPAD SKOOLTOE 78 

4.5 WATER 84 

Attributions 87 



IV 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Chapter 1 

Kwartaal 1 



1.1 MY FAMILIE 1 

1.1.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

1.1.2 Graad 2 

1.1.3 MY ROL IN DIE GESIN 

1.1.4 Module 1 

1.1.5 MY FAMILIE 



1.1.6 My onderhoud met 

1.1.7 Teken of soek 'n foto van jou Ouma of Oupa. 



Vraaq 1: 


AntwDorde 














VraogZ 
















w,* 

















Figure 1.2 



Teken enige oudhede in Ouma se tyd. 

• Teken die voorwerp soos dit vandag lyk. 

• Kyk of jy al die verskille kan sien. 

• Herkenning van my gevoelens 

Soms kry ons verantwoordelikhede. Hoe voel jy oor sommige van die dinge wat jy moet doen? As jy weet 
hoe jy daaroor voel, kan dit jou help om te weet hoe jy moet optree. 

• Lees nou hieronder en besluit hou jy voel oor elk van die situasies wat voorgestel word. 

• Maak 'n kruisie in die vakkie wat jou gevoelens die beste beskryf. 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Took 


Hoe voel ek? 


Ek moet 
myself 
soggens 
aantrek en self 
my bed 
opmaak. 


Ek geniet dit 

om so verant- 

woordelik te 

wees. 


Ek is kwaad. 

want dit neem 

baie tud. 


Ek voel sleg. 

want ek kan nie 

die bed opmaak 

nie. 


My ma dinkek 
moet meer in 
die huis help. 


Ek is blu ek kan 
haar help. 


Ek wil liewers TV 
kyk. 


Ek wil help 

maar su vra mu 

om werk te 

doen wat te 

moeilik is. 


Ek moet my 
klein boetie / 
sussie oppas. 


Ek speel graag 

met horn / 

haar. 


Ek is bang hu / 

su kru seer en 

dan is ek in die 

moeilikheid. 


Ek wil liewers 

met mu maats 

speel. 



Figure 1.3 



1.1.7.1 Herkenning van my gevoelens 

• Klasbespreking 

Bespreek hoe 'n mens op negatiewe gevoelens kan reageer, bv. sleg voel as jy nie die bed kan opmaak nie. 
Die klas moet 'n oplossing vind, bv. ma moet horn leer om 'n bed op te maak. 



1.1.7.2 Gesinsrol 

Groep werk: Jou onderwyser sal julle verdeel in groepe bestaande uit 'n pa, ma, broer en suster. 
1. Wat is julle gesin se probleem? 



1. Watter rol gaan jy speel? 
3. Verbeel jou hoe jy oor die probleem sal voel. Kies 'n woord wat die beste sal beskryf hoe jy voel. 
• Onthou die volgende terwyl jy dink wat jy gaan se: 



Ek meet 


1 


2 


3 


L 


se wat ek dink die probleem is 










se hoe ek oor die probleem voel 










n plan voorstel om die probleem op 
te los 











Figure 1.4 



• As jy tevrede is met jou werk, gee jouself 'n 5. 

• As jy dink jy kon beter gedoen het, gee jouself 'n 3. 

• As jy dink jy behoort baie beter te doen, gee jouself 'n 1. 

• Dink nou hoe jy met jou groep saamgewerk het en ken aan jouself punte toe. 



Het ek qoed met mu qroep scramqewerk? 


1 


2 


3 


L 


Ek het my beurt afqewaq 










Ek het na die ander qeluister 










Ek het by die tydsbeperkinq qehou 











Figure 1.5 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Figure 1.6 



Ons gesin bied vir cms 'n veilige omgewing vanwaar cms die wereld om cms en ook cms verhouding met 
ander mense kan cmtdek. 

• Jy cmthou mos dinge wat in julle gesin gebeur het. Wat sal jy in die volgende gevalle doen? 

• Skryf dit neer. 

1. Juffrou se jy moet jou kryte met ander kinders deel. 

2. Mamma is laat wanneer sy jou moet kom haal. 

3. Jou maatjie is snaaks met jou. 

4. Jy kan nie swem nie, maar wil nie he ander moet dit weet nie. 

5. Jy sien hoe iemand jou maatjie afknou. 

6. Jy word nie gekies om saam met jou maats in die span te wees nie. 

Maak vir iemand in jou 'n gesin 'n spesiale kaartjie. Versier die kaartjie en skryf vir horn of haar 'n mooi 
boodskap daarin. 
Doen dit so: 

• vou 'n A-4 bladsy in die helfte; 

• versier die voorkant met vere, krale of sade. (Kyk wat jy uit jou omgewing kan versamel); 

• skryf nou 'n boodskap in die binnekant van jou kaartjie. 

• Teken en skryf eers in die raampies voordat jy jou kaartjie maak. 



So gaan my kaartjie lyk: 



Voorkant: 




My boodskap: 









Figure 1.7 



• Het jy dalk iemand in jou gesin se hart vandag baie bly gemaak? 

1.1.8 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERING 



LU3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELING:Die leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om per- 
soonlike potensiaal te bereik ten einde effektief te reageer op uitdagings in die lewe. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.3 gevoelens in verskillende situasies kan toon en bespreek;3.4 gepaste gedrag in konfiiksituasies 
toon;3.5gepaste gedrag in die klas, sowel as groepwerk-vaardighede toon. 



GESKIEDENISLU 3 



HISTORIESE INTERPRETASIEDie leerder kan aspekte van geskiedenis interpreteer. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.1 'n storie oor mense en gebeure van die verlede kan oorvertel;3.2 voorwerpe uit die verlede kan kies, 
beskryf en bespreek. 



KUNS EN KULTUURLU 3 



DEELNAME EN SAMEWERKINGDie leerder kan persoonlike en interpersoonlike vaardighede deur 
individuele en groepdeelname in Kuns en Kultuuraktiwiteite demonstreer. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.2 works with a partner in role play and switches roles in a teacher irected dramatic play;3.3 uses events 
from own life as a basis for dramatic play. 



TEGNOLOGIELU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.3 (ontwerp) - gepaste materiaal of stowwe kies om produkte te maak en maniere voorstel hoe dit 
gebruik kan word om 'n probleem, behoefte of geleentheid te bevredig. 



Table 1.1 



1.1.9 Memorandum 

Laat die leerders hulle antwoorde vergelyk. Vergelyk individuele en kulturele verskille. Help hulle om verskille 
raak te sien in huishoudings met dieselfde kultuur, asook in huishoudings met verskillende kulture. 

Verdeel die klas in "gesinsgroepe" en gee elke groep 'n probleem. Twee groepe kan selfs dieselfde probleem 
kry. Laat hulle deur middel van rolspel die probleem soos 'n gesin aanpak. Elke leerder moet ongeveer drie 
sinne se. Hulle moet in gedagte hou hoe mense gevoel het oor die werk wat hulle moes doen. Hulle moet s6 
wat die probleem is, oplossings aan die hand doen en die beste een kies. Hulle moet se waarom dit die beste 
oplossing is en moet onthou om ander se gevoelens in ag te neem. 



8 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Goeie wenk: Die groepe kan dalk raserig raak terwyl hulle hulle rolspel voorberei. Hulle kan beheer 
word deur elke groeplid 'n gesinsrol te gee. Ma kan byvoorbeeld die groep stil hou, terwyl Pa seker maak 
dat elkeen 'n beurt kry om te praat. Dogter maak aantekeninge en Seun het beheer oor die "knoop". (Gee 
elke groep 'n groot knoop of iets dergeliks. Seun gee die knoop aan 'n lid om te praat. 'n Groeplid mag net 
praat as hy / sy die knoop het). 

Die groepe rolspeel die oplossing van hulle probleem. Bespreek en vergelyk die oplossings. Is dit werklik 
oplossings? Het iemand anders nou ekstra werk om te doen? Miskien was Henrico bang vir die hond. Sy 
vrees sal nie verdwyn as hy sy werk op sy suster afdwing nie en buitendien is sy dalk ook nie lus om dit te 
doen nie. Herhaal die aktiwiteit, maar gee die groepe nou nuwe probleme. 



1.2 ONS TAKE BY DIE HUIS 2 

1.2.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

1.2.2 Graad 2 

1.2.3 MY ROL IN DIE GESIN 

1.2.4 Module 1 

1.2.5 ONS TAKE BY DIE HUIS 

1.2.5.1 Die gesin 




Figure 1.8 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27826/l.l/>. 



10 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



1.2,6 Vrae om te bespreek: 

• Wat merk jy in hierdie prent op? 

• Lyk jou gesin so? 

• Is dit verkeerd? 

• Hoekom? 



1.2.6.1 Hoe woon 'n gesin saam? 

Dink aan jou eie gesin en beantwoord die volgende vrae. 

1. Watter werk doen jou pa in die huis? 

2. Wat doen jou ma? 

3. Wat doen jy? 

4. Wat doen jou broers en susters? 



My werkies vir die week: 




{Prente} 








Maandacj: 














Dinsdacj: 














Woensdacj: 









Figure 1.9 



11 



Donderdacj: 














Vrydag: 














Soterdag 









Figure 1.10 



Sondag: Uiteindelik 'n ruskansie! Wat doen julle gesin op Sondae? 

• Teken 'n prent om te wys wat julle gesin op Sondae doen. 

Pas die maats bymekaar. Kyk mooi. Wie dink jy behoort die werk te doen? Verbind die prentjies. Kleur 
dit netjies in. 



12 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 








Figure 1.11 



1.2.6.2 

Terwyl jy met jou pligte besig was, was jou gesinslede ook besig met hulle s'n. Dink jy hulle hou almal van 
hulle werk? 



• Vra vir hulle die volgende vrae om uit te vind hoe hulle voel oor die werk wat hulle tuis moet doen. 

• Die tabel sal jou help om die antwoorde neer te skryf en dit met mekaar te vergelyk. 



13 



Vroe 


Antwoorde 




Pa 


Ma 


Broer 


Suster 


Watter werk 

doenjy 

graag? 










Van watter 
werk hou jy 
niks nie? 










Het jy te veel 
werk by die 
huis? 










Moet iemand 
jou help? 

Wie? 











Figure 1.12 



• Teken nou jouself waar jy die werk doen waarvan jy niks hou nie. Hoe voel jy? 

• Teken jouself waar jy 'n werk doen waarvan jy die meeste hou. Hoe voel jy? 



14 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Figure 1.13 



1,2,7 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERING 



LU 2 



SOSIALE ONTWIKKELING:Die leerder sal in staat wees om 'n begrip van en verbintenis tot konsti- 
tusionele regte en verantwoordelikhede te demonstreer, en om 'n begrip van uiteenlopende kulture en 
godsdienste te toon. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.1 kinders se regte en verantwoordelikhede kan bespreek;2.4 morele waardes van die verskillende kultu- 
urgroepe in Suid-Afrika kan identifiseer. 



Iu3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELING:Die leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om per- 
soonlike potensiaal te bereik ten einde effektief te reageer op uitdagings in die lewe. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.4 gepaste gedrag in konfliksituasies toon; 



Table 1.2 



1,2,8 Memorandum 

Maak 'n lys van take wat kinders kan verrig. 

Wys ook op kinderregte in die grondwet. 

Laat leerders 'n dagboek vir die week hou. Moedig hulle aan om verantwoordelikheid vir 'n takie tuis te 
aanvaar, indien hulle nie reeds een het nie. Hulle moet hulle egter neerle by kinders se grondwetlike regte. 



1.2.9 OPSOMMING VAN KINDERS SE REGTE 

• Kinders het die reg om gehoor te word en die verantwoordelik-heid om te luister. 

• Kinders het die reg om medies versorg te word en die verant-woordelikheid om hulleself op te pas. 

• Kinders het die reg om opgevoed te word en die verant-woordelikheid om leer ernstig op te neem. 



15 

• Kinders het die reg om liefgehe te word en die verantwoordelik-heid om vir ander om te gee. 

• Kinders het die reg om hulle ouers se taal aan te leer en die verantwoordelikheid om ander se taal te 
respekteer. Kinders het die reg om trots te wees op hulle herkoms, tradisies en geloof en die verantwo- 
ordelikheid om ander se geloof te respekteer. 

• Kinders het die reg om 'n veilige tuiste te he en die verantwoordelikheid om daardie tuiste netjies en 
skoon te hou. 

• Kinders het die reg om foute te maak en die verantwoordelik-heid om uit hulle foute te leer. 

• Kinders het die reg om genoeg te he om te eet en die verant-woordelikheid om die kos nie te vermors 
nie. 

• Beklemtoon dat die leerders regte sowel as verantwoordelikhede het. 

Hou 'n bespreking oor wat die bladsy oor pligte oplewer en sonder een probleem uit, byvoorbeeld: 



Shaun se ma het te veel strykwerk. Wat dink jy gebeur as sy te moeg is van al die strykwerk? 
Jill se pa kom moeg van die werk af tuis en dan moet hy nog die gras ook sny. Hoe voel hy? 
Henrico wil nie die hond kos gee nie. Hoekom nie? 



16 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



17 



18 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Chapter 2 

Kwartaal 2 



2.1 VRIENDSKAP 

2.1.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

2.1.2 Graad 3 

2.1.3 ROBINSON CRUSOE 

2.1.4 Module 2 

2.1.5 VRIENDSKAP 




19 

Baie lank gelede was daar 'n man met die naam van Robinson Crusoe. Hy het op 'n lang seereis gegaan. In 
daardie dae was die skepe nog van hout en hulle het baie seile gehad. Die skip het in 'n kwaai storm beland 
en is heen-en-weer op die golwe rondgeslinger. Die kaptein het sy beheer oor die skip verloor en baie lede 
van die bemanning is deur die branders oorboord geslaan. Uiteindelik het die wind die skip teen die rotse 
aangewaai, waar die rowwe see die skip in stukke laat breek het. Net een man het aan die kus uitgespoel. 
Sy naam was Robinson Crusoe. 

Toe hy sy bewussyn herwin, het Robinson agtergekom dat hy op 'n sanderige strand le. Hy het gesien 
dat die wrak van die skip nog op die rotse vassit. Toe hy later sterker voel, het hy tot by die stukkende skip 
geswem en vir horn 'n bietjie kos en allerhande nuttige artikels bymekaar gemaak. Hy het ook op die kaptein 
se hondjie afgekom en horn saamgeneem. Oor die volgende paar dae het hy uit die skip se hout 'n skuiling 
gebou met die paar stukke gereedskap wat hy in die hande kon kry. Hy moes homself beskerm teen die weer 
en teen wilde diere. 

Hy het ook 'n geweer van die skip af saamgebring en 

was dus gewapen toe hy vars water gaan soek het. 

Op pad het hy bessies en ander vrugte gekry wat wild 

gegroei het. Hy het ook 'n paar klein diertjies geskiet 

wat hy kon eet. Robinson het toe 'n paar saadjies geplant wat hy van die skip gered het, en begin 
tuinmaak. Kort voor lank het hy vir horn 'n gerieflike woonplek gebou. Alles sou perfek gewees het. Maar 
hoekom was dit nie? 

Robinson Crusoe het op die strand uitgespoel. 

• Kleur die prentjie in. 



20 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.2 



21 




^atis'nvrienc/? 




Figure 2.3 



Wie sou jy kies as jou vriend as jy iewers gestrand het? 

Kyk na elke situasie en besluit watter soort mens hy/sy moet wees. Onderstreep jou keuse. 

'n Verlate strand. 




Figure 2.4 



Jy het aan die kus uitgespoel en jy sien 'n liggaam langs jou le. Dis jou beste vriend/in. Julie twee besluit 
om saam die wereld te gaan verken. Daar is digte bosse anderkant die strand. Albei van julle is bang, maar 
julle moet gaan water soek. 



22 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.5 



Dan ontdek julle water. Jy onthou dat mens ook vars vrugte en groente nodig het. Skielik sien julle 'n 
vrugteboom. Die voels het al amper al die vrugte opgevreet, maar daar sit nog 'n stukkie van 'n lekker ryp 
vrug. 

(a) 'n Selfsugtigemaat gryp dit eerste en se: "Optelgoed is hougoed!" 

(b) 'n Mededeelsame maat se: "Dis seker veilig om te eet, want kyk hoe het die voels gevreet. Kom 
ons twee deel dit." 

Dan gaan jy terug na die strand waar jy veiliger voel. Dit word donker en jy moet iewers 'n plekkie kry 
om te slaap. 



/ pcc *XKXr p r xy xjr xy xrorx »x i ^ ^ 



i 

ft 



(a) n Bedaqsame maat se\ "Kom ons maak vir ons n plek reg waar 



ons naby mekaar kan wees " 



(bl 



en kyk wie kry die lekkerste slaapplek 



n Maat wat altyd wil wen se\ "Kom ons gaan elkeen sy eie koers 




Figure 2.6 



23 




Figure 2.7 



Daardie nag voel jy baie bang en bekommerd. Jy wonder of iemand julle ooit sal vind. Jy dink aan 
allerhande soorte diere wat julle kan vang. Jy skuif nader aan jou maat, maar dit help niks. Skielik kan jy 
jou nie meer dapper hou nie, en begin huil. 

(a) 'n Liefdevolle maat sal jou troos, al is hy of sy self ook bang. 

(b) 'n Maat wat net aan hom-/haarself dink sal se: "Ag, moenie so 'n tjankbalie wees nie, slaap 
nou.5. 



24 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.8 



Die volgende oggend vlieg 'n helikopter oor wat na julle soek. Albei van julle spring op, waai julle arms, 
roep en skree. Die helikopter land en julle is veilig. 

(a) 'n Afwyserigemaat se vir die reddingspan dat jy so bang was dat jy gehuil het, maar hy/sy nie. 

(b) 'n Getroue vriend se dat julle albei so bly is dat iemand julle gevind het. 

Lees jou antwoorde deur en bespreek dit met jou groep. Skryf nou die eienskappe neer wat jy in 'n maat 
sou waardeer. 



25 




Figure 2.9 



Teken 'n prentjie van jou en jou beste vriend. 



2,1,6 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERING 



LU 2 



SOSIALE ONTWIKKELINGDie leerder kan begrip toon van en 'n verbintenis tot konstitusionele regte 
en verantwoordelikhede en toon sensitiwiteit vir verskillende kulture en godsdienste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.3 eienskappe van 'n goeie maat kan noem en redes gee; 



KUNS EN KULTUURLU 1 



SKEPPING,INTERPRETASIE EN AANBIEDINGDie leerder kan werk skep, dit interpreteer en aanbied 
in elk van die verskillende kunsvorms - Dans, Drama, Musiek en Visuele Kunste. 



continued on next page 



26 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (samestelling) - reageer op stories, speletjies, prente, poesie en kultuurervarings uit die onmiddellike 
omgewing as stimuli vir aanbieding in enige kunsvorm. 



Table 2.1 



2.1.7 Memorandum 

• Laat die leerders die situasie bespreek. Wat het Robinson nog nodig gehad? 

• Lei die bespreking in die rigting van die feit dat daar niemand saam met horn was nie. Watter soort 
vriend sou vir horn die beste wees? Hy het darem die hondjie by horn gehad! 

• Saam met wie sou jy erens gestrand wou wees? Waarom? Leerders kan 'n vriend/in of familielid kies, 
maar die eienskappe in die maat van hul keuse sou ook die van 'n goeie vriend wees. Die volgende vrae 
kan help om die leerders te lei na eienskappe wat hulle graag in 'n vriend/in sou wou sien. 

• Vestig die leerders se aandag op die beskrywing van mense se karaktertrekke wat in vetdruk verskyn. 
Hierdie eienskappe kan ook bespreek word. Die kinders mag dalk ander byvoeglike naamwoorde noem 
om die karaktertrekke te beskryf wat in die onderstaande situasies uitgebeeld word. 

• Wanneer hulle hierdie eienskappe gei'dentifiseer het, kan hulle dit neerskryf onder die opskrif: '"n Goeie 
vriend is ". Dit kan ook in die vorm van 'n plakkaat gedoen word. 



27 



2.2 GESONDE EETGEWOONTES 2 

2.2.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

2.2.2 Graad 3 

2.2.3 ROBINSON CRUSOE 

2.2.4 Module 2 

2.2.5 GESONDE EETGEWOONTES 





Figure 2.10 



Lees weer die leesstuk oor Robinson Crusoe. 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27833/l.l/>. 



28 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

2,2,6 Gesonde eetgewoontes 

• Waarom was die kinders so bly toe hulle 'n vrugteboom sien? 

• Waarom was dit so belangrik vir Robinson Crusoe om vars vrugte te eet? Was die kos wat hy op die 
skip gekry het dan nie genoeg nie? 

• Dink jy die water was skoon? 

• Waar sal hy skoon water kry? 

• Wat kan hy doen om die water skoon / suiwer te kry? 

• Lank gelede kon skepe nie baie vars voedsel saamneem nie, omdat dit sou sleg word. Daar was nie 
yskaste om kos vars te hou nie. Matrose het meestal droe voedsel geeet of ander kos wat 'n mens lank 
kan hou. 

Ons liggame het egter vitamines nodig wat ons van vars vrugte en groente kry. Matrose op lang seereise het 
dikwels aan skeurbuik gely, omdat daar nie genoeg vitamiene C in hulle voedsel was nie. Dit het veroorsaak 
dat hulle tande los geword het in hulle tandvleise en dit selfs laat uitval. 

Dit was een van die belangrikste redes waarom die Europese mense na Suid-Afrika gekom het. Hulle het 
'n plek nodig gehad waar hulle kon afklim om vars voedsel in te skeep op hulle lang seereise na die Oosterse 
lande soos Indie en China. 

Dink aan jou gunsteling vrug of groente. 

• Teken dit en vind uit hoe dit jou liggaam help om gesond te bly. 



2.2.6.1 Vrugte 

2.2.6.2 Groente 

Die eerste ding wat Robinson wou doen toe hy gestrand het, was om te gaan kos en water soek. Daarsonder 
kan 'n mens nie lewe nie. Ons liggame kan nie werk sonder energie wat uit voedsel verkry word nie. 

Een van die belangrikste dinge wat ons liggame nodig het om te kan groei, is protei'ne. Die meeste 
diere-produkte bevat protei'ne. 

Maak 'n lysie of soek prentjies van voedsel wat 'n mens van diere kry, byvoorbeeld melk, eiers, vleis, ens. 

Ons het egter nie net protei'ne nodig nie. Ons liggame het ook die belangrike vitamiene nodig wat mens 
in vrugte en groente kry. 

'n Mens kry byvoorbeeld Vitamine A in wortels, broccoli, botterskorsies en spinasie. Dit help jou vel, 
beendere en tande om mooi te groei en gesond te bly. 

Koolhidrate en suiker gee vir ons energie, maar te veel hiervan kan mens laat vet word. 



29 




Figure 2.11 



Party mense eet glad nie vleis nie. Hulle word vegetariers genoem. Hoe kan hulle liggame dan goed groei 
as hulle nie protei'ne eet nie? 

Daar is ook protei'ne in neute en sojaprodukte. 




Figure 2.12 



30 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Daar is verskillende redes waarom party mense nie vleis eet nie. 

• Dink aan 'n paar. 

Een van die hoofredes is hul godsdiens. Baie godsdienste het reels vir 'n gesonde dieet. Net soos 'n mens 
God se reels moet nakom om reg te lewe, moet mens ook die regte kosse eet om jou liggaam gesond te hou. 

So maak Moslems seker dat hulle voedsel voorberei is volgens die voorskrifte van hulle godsdiens. Die 
kos word "Halaal" genoem. 

Mense van die Joodse geloof doen dieselfde. As hulle voedsel vir hulle reg voorberei is, word dit "Kosher" 
genoem. Die Joodse geloof verbied mense ook om varkvleis te eet. Mense van die Hindoe-geloof eet weer nie 
die vleis van 'n koei nie, omdat koeie as heilige diere beskou word. 

Hoewel daar verskillende godsdienste bestaan, glo die meeste mense dat die Lewe iets kosbaars is. Hulle 
is dankbaar dat hulle kan lewe en gesonde liggame het. Daarom sorg hulle dat hulle gesond bly en respek 
het vir hulle liggame. 

Vind uit wat jou eie godsdiens se oor hoe 'n mens na jou liggaam behoort te kyk. Wat dink jy? 

Wat is jou eie mening oor hoe jy na jou liggaam moet kyk? 

Onthou dat oefening ook belangrik is! 






N 



aorrt van mu qe 



y.9 



^loof 



Gevoel oor wat ons eet 



Gevoel oor hoe ons na on: 
liqqaime kjk 



Figure 2.13 



Skryf jou mening op 'n foliobladsy. Het jy al drie dele van die vraag beantwoord? Hoe goed dink jy was 
jou antwoorde? Merk die blokkie wat wys hoe jy oor jou antwoorde voel. 



31 



,-^-f 



Ondersoekjou eie 

eetgewoontes 

— — ^ — — 

Figure 2.14 



J^ 



Opdrag: Volg ek 'n goeie dieet? 

Skryf in julle groep drie vrae neer wat julle vir julle ouers kan vra om te bepaal of julle gesonde eet- 
gewoontes het. Dink aan die gedeeltes wat ons oor voedsel gelees het en wat jy reeds oor gesonde kos 
weet. 

Skryf jou vrae neer. 

Skryf Mamma of Pappa se antwoorde neer. 

Jy het nou al die inligting versamel. Vergelyk jou antwoorde met die van jou maats. 

• Voel jy nog steeds dat jy gesonde eetgewoontes het? 

• Wat kan jy doen om jou eetgewoontes te verbeter? 




Figure 2.15 



Vra vyf van jou maats hoeveel keer hulle in 'n maand kitskos eet. 
• Voltooi die diagram. 



32 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Noam* 


Week 


Hoard 


1 






2. 






3. 






L 






5. 







Figure 2.16 



Wie van jou maats eet die gesondste? 




Figure 2.17 



33 

2.2.7 Leeruitkomstes(LUs)LEWENSORIENTERINGLU 1BEVORDERING 
VAN GESONDHEIDDie leerder kan ingeligte besluit neem oor persoon- 
like, gemeenskaps- en omgewingsgesondheid.Assesseringstandaarde(ASe)Dit is 
duidelik wanneer die leerder : 1. lbeskryf bronne van suiwer en onsuiwer water en 
eenvoudige metodes om water te suiwer;LU 2SOSIALE ONTWIKKELINGDie 
leerder kan begrip toon van en 'n verbintenis tot konstitusionele regte en verant- 
woordelikhede en toon sensitiwiteit vir verskillende kulture en godsdienste.Dit is 
duidelik wanneer die leerder:2.4waardes en morele oortuigings uit 'n verskeiden- 
heid Suid-Afrikaanse kulture kan identifiseer.LU 4FISIESE ONTWIKKELING 
EN BEWEGINGDie leerder kan begrip toon vir en deelneem aan aktiwiteite 
wat beweging en liggaamlike ontwikkeling bevorder.Dit is duidelik wanneer die 
leerder:aan aktiwiteite deelneem om kontrole, koordinasie en balans in basiese 
lokomotoriese, oplig- en draaivaardighede te ontwikkel - met apparaat.KUNS 
EN KULTUURLU 2REFLEKTERINGDie leer kan krities en kreatief reflekteer 
op artistieke en kulturele prosesse, produkte en style in die verlede en die 
huidige kontekste.Dit is duidelik wanneer die leerder:2.2(musiek) - luister na 
en reageer deur te beweeg op die maat van note wat stap, hardloop en hop 
voorstel in liedjies uit die onmiddellike omgewing.NATUURWETENSKAPLU 
1WETENSKAPLIKE ONDERSOEKEDie leerder kan met vertroue reageer 
oor natuurverskynsels en kan verhoudinge ondersoek en probleme oplos in die 
wetenskaplike tegnologiese en omgewingskontekste.Dit is duidelik wanneer die 
leerder:l.lbeplan: 'n ondersoek as lid van 'n groep beplan;1.2doen: onafhanklik 
of as deel van 'n groep aan 'n beplande aktiwiteit deelneem; 1.3hersien: wys en 
verduidelik wat die bedoeling was en hoe dit gedoen is.Assessering 

2.2.8 Memorandum 

• Dit is belangrik dat die leerders sien dat die dieetgebruike in baie godsdienste 'n poging is om hulle 
gode te vereer. Soms het dit as gevolg van eenvoudige higiene ontstaan. Op hierdie vlak kan dit egter 
beskou word as 'n manier om hulle liggame skoon en gesond te hou, sodat God daardeur gedank word 
vir die gawe van Lewe. 

• Gedurende die voltooiing van bogenoemde take moet atei'ste of leerders wat nie kerk toe gaan nie, 
verseker word dat hulle eenvoudig hulle eie mening kan gee. Leerders wat self navorsing kan of wil 
doen, kan die dieetgewoontes van ander gelowe naslaan en dit met die klas kom deel. 

• Die blokkies kan gebruik word om die taak duidelik te definieer vir die leerders of opvoeder om hul 
werk te assesseer. Verduidelik aan die leerders wat van hulle verwag word om 'n vrolike gesiggie te 
verdien, of 'n 5 as dit geassesseer word. Hulle moes al drie dele van die vraag voltooi het, en bv. 'n 
rede gee wanneer hulle praat oor oefening wat belangrik is vir 'n gesonde liggaam. Waarom dink hulle 
dat oefening belangrik is? 

• In die volgende taak keer ons terug na Robinson. Hy is in staat om na sy basiese behoeftes om te sien 
terwyl hy in goeie gesondheid verkeer. Lei die gesprek na wat Robinson sou doen as hy siek word, 'n 
Gewone verkoue sou vir horn 'n terugslag wees as hy nie sy normale take kon uitvoer nie. Hoe kan dit 
verhoed word? Help die leerders om die belangrikste verskil tussen griep en 'n verkoue te verstaan. 
Terwyl die leerders 'n lysie maak van simptome, word die volgende feite toegelaat om deur te skemer. 

• Herinner die leerders aan die belangrikheid van oefening om 'n gesonde liggaam op te bou. Spiere moet 
rek en beweeg, dus moet 'n mens nie die hele dag in een posisie sit nie. Sluit 'n paar lesse in beweging 
in: stap, draf, springstap (skip) en hardloop. Ook dans laat die spiere beweeg. Laat tyd toe vir vrye 



34 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

"dans" aan die einde van die les. 

• Sluit by elke sessie 'n paar oefeninge in om soepelheid te verseker, soos tone raak (laat veral aan die 
begin die kniee toe om te buig), kruisbeen sit, en die liggaam strek in verskillende vorms. Beklemtoon 
altyd rugsorg en die feit dat mens net moet doen wat jou liggaam kan. Moenie kyk wat iemand anders 
doen nie - mister net na jou eie liggaam. As iets seerkry, STOP! Eindig met 'n speletjie (of "danstyd") 
en afkoeltyd. 

• Leerders kan die laaste paar minute met toe oe 16 of sit in 'n volkome ontspanne posisie. Kies 'n wenner 
of laat hulle een vir een opstaan en 'n ry vorm of teruggaan klas toe. Dit dra ook by om weer dissipline 
te bewerkstellig na 'n opwindende les! 



35 



2.3 OORLEWING 3 

2.3.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

2.3.2 Graad 3 

2.3.3 ROBINSON CRUSOE 

2.3.4 Module 2 

2.3.5 OORLEWING 




Figure 2.18 



3 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27834/l.l/>. 



36 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



2.3.5.1 Siekwees is nie lekker nie! 

Robinson het baie dinge gedoen om sy gesondheid op te pas. Hy het seker gemaak dat hy die regte kos het, 
asook water en skuiling. Hy kon homself teen wilde diere beskerm. Hy kon homself warm hou deur vuur te 
maak. Wat kan dan nog verkeerd gaan? 

• Probeer dink aan iets wat die lewe vir Robinson kon bederf. 

• Wat sou gebeur as hy griep kry? Die lang mediese woord daarvoor is in-flu-en-za. Dit word veroorsaak 
deur 'n virus wat 'n mens se liggaam binnedring.Die meeste van julle het al griep of verkoue gehad. 
Wat gebeur met jou liggaam as jy griep kry? 

• Bespreek die simptome en maak 'n lysie daarvan. Let op die verskil tussen verkoue en griep. 

• Die lastige ding van griep is dat ons niks kan doen om dit gesond te maak nie. 'n Mens moet wag tot 
die virus uit jou liggaam is. Die dokters gee darem vir ons medisyne sodat ons kop en liggaam nie so 
erg pyn nie. Ons moet ook wegbly van ander mense, sodat ons hulle nie aansteek nie. 

• Dis moeilik om te keer dat jy aansteek by iemand anders. 'n Virus is so klein dat mens dit nie kan sien 
nie. Jy kan dus nie padgee as jy 'n virus sien nie. Party mense neem 'n inspuiting om te keer dat hulle 
griep kry. Die beste is om gesonde kossoorte te eet wat jou liggaam so sterk maak dat hy self teen die 
kieme kan veg. 

• Teken 'n prentjie van iemand wat in 'n siekbed le. 

Tegnologie 

Ons het gese Robinson Crusoe het kos, water en 'n skuiling nodig gehad. 
Watter soort skuiling sou hy kon bou? 

• Vind meer uit oor verskillende soorte huise. Wat het alle huise? 

• Maak 'n lys van alles wat jy in 'n huis nodig het, asook waarvan die huise gemaak is. 



Item 


Materiaal 



































Figure 2.19 



37 



• Sou Robinson vir horn sulke huise kon bou? Onthou, hy was op 'n verlate eiland. 

• Beplan vir hom 'n skuiling. Teken hoe dit sal lyk. Onthou om te se waarvan elke deel gemaak is. 

• Maak 'n model deur van jou ontwerp gebruik te maak. 

Evalueer jou ontwerp: 

• Lyk jou model soos jou ontwerp? 

• Wat is die verskil? 

• Dink jy Robinson sou vir hom so 'n skuiling kon bou? 



2,3.6 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



TEGNOLOGIE 



LU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (ondersoek) - die hoofdoel van verskillende produkte kan beskryf;1.3 (ontwerp) - gepaste materiaal 
of stowwe om produkte te maak te kan kies en maniere voorstel hoe dit gebruik kan word om 'n probleem, 
behoefte of geleentheid te bevredig;1.4 (maak) - hoe die produkte gemaak gaan word kan beskryf;1.6 
(evalueer) - die sterk en swak punte van eie produkte kan identifiseer. 



AARDRYKSKUNDELU 2 



AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIPDie leerder kan aardrykskundige en omgewingskennis en 
-begrip toon. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.1 kernkenmerke van verskillende plekke kan beskryf, insluitende mense se wisselwerking met die plekke 
(in die geval, hulle huise). 



Table 2.2 



2.3.7 Memorandum 

In die volgende taak keer ons terug na Robinson. Hy is in staat om na sy basiese behoeftes om te sien terwyl 
hy in goeie gesondheid verkeer. Lei die gesprek na wat Robinson sou doen as hy siek word, 'n Gewone 
verkoue sou vir hom 'n terugslag wees as hy nie sy normale take kon uitvoer nie. Hoe kan dit verhoed word? 
Help die leerders om die belangrikste verskil tussen griep en 'n verkoue te verstaan. Terwyl die leerders 'n 
lysie maak van simptome, word die volgende feite toegelaat om deur te skemer. 

• Griep tas die hele liggaam aan sodat ook die spiere en gewrigte pyn. Selfs die hart kan aangetas word 
deur die griepvirus. Inenting teen griep is beskikbaar, maar dit help net vir 'n jaar. Dieselfde virus val 
mense gewoonlik nie jaar na jaar aan nie, sodat daar elke jaar 'n nuwe entstof nodig is. Dit bestry of 
verswak die griepvirus, maar genees dit nie. 



38 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• 'n Verkoue tas meestal net die boonste lugwee aan en 'n mens het nie altyd koors soos met griep nie. 
Mens kan met griep sowel as verkoue 'n seer keel, 'n hoes en 'n loopneus of toe neus. Die virus moet 
in albei gevalle eers uit die liggaam padgee voordat die pasient gesond sal word. Die virus word deur 
die lug van mens tot mens oorgedra. 

• Laat die leerders nou maniere voorstel om te verhoed dat hulle griep of verkoue kry. Dit moet insluit 
dat mens jou eie liggaam gesond hou sodat die immuniteitstelsel teen die kieme kan veg; 'n mens moet 
wegbly van mense wat griep of verkoue het (hulle het die virus in hulle liggame); en mens moenie deur 
dieselfde strooitjie, uit dieselfde koppie, beker, glas, koeldrankblikkie, vrugtesapbottel, ens., drink as 
iemand anders nie. 

• 'n Addisionele aktiwiteit kan uitgevoer word nadat die simptome en waarskynlike redes vir verkoue 
of griep bespreek is. Die leerders kan dan 'n besoek aan die dokter rolspeel, waarin hulle kla oor die 
simptome wat sal aandui of hulle griep of net verkoue het. Die "dokters" moet dan sekere inligting oor 
die siekte gee, bv: "Ek kan vir jou medisyne gee om die hoofpyn weg te neem, maar dit maak jou nie 
regtig gesond nie. 

• Sluit by elke sessie 'n paar oefeninge in om soepelheid te verseker, soos tone raak (laat veral aan die 
begin die kniee toe om te buig), kruisbeen sit, en die liggaam strek in verskillende vorms. Beklemtoon 
altyd rugsorg en die feit dat mens net moet doen wat jou liggaam kan. Moenie kyk wat iemand anders 
doen nie - luister net na jou eie liggaam. As iets seerkry, STOP! Eindig met 'n speletjie (of "danstyd") 
en afkoeltyd. 

• Leerders kan die laaste paar minute met toe oe le of sit in 'n volkome ontspanne posisie. Kies 'n wenner 
of laat hulle een vir een opstaan en 'n ry vorm of teruggaan klas toe. Dit dra ook by om weer dissipline 
te bewerkstellig na 'n opwindende les! 

• Die leerders moet 'n model van Robinson se skuiling beplan. Help hulle om 'n bietjie navorsing te doen 
oor huise in die omgewing. Besoek 'n huis wat in aanbou is (onthou om die nodige veiligheidsmaatreels 
te tref !) en moedig hulle aan om mooi op te let hoe hulle eie huise gebou is en watter materiaal gebruik 
is. Soek boeke met inligting oor huise in ander kulture. Vestig hulle aandag daarop dat huise gebou 
word in ooreenstemming met die behoeftes van mense, veral met betrekking tot klimaat, bv. sentrale 
verhitting in lande waar dit baie koud word. 

• Vra wat ons in 'n huis benodig. Laat hulle die lys voltooi, bv. dak, mure, vloer, vensters, badkamer, 
toilet, ens., en waarvan dit gemaak is. 



2.4 VEILIGHEID 4 

2.4.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

2.4.2 Graad 3 

2.4.3 KOM SPEEL SAAM 

2.4.4 Module 3 

2.4.5 VEILIGHEID 

2.4.6 Groepwerk: 

• Gesels met jou maats oor waar julle dink dit die veiligste en beste plek sal wees om 'n park op te rig 
Onthou, dit moet op julle eie speelgronde wees. 

• Bespreek watter invloed so 'n park op die skool sal he. 

• Beplan waar julle die verskillende apparate sal plaas. 

• Sal dit nodig wees om enige plante en borne te plant? 



4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27835/l.l/>. 



39 



• 



Bespreek wat julle sal doen om dit vir almal in die park veilig te maak. 

• Bespreek watter reels daar vir die leerders sal wees. 

• Wat kan julle doen om te keer dat daar nie rommel gestrooi word nie? 



Skryf vyf van julle belangrikste reels neer. 



2.4.7 Ontwerp 



• Ontwerp nou 'n kennisgewingbord wat julle by die hek van die park kan aanbring 

• Dink julle dit sal veilig wees om leerders te laat rolskaats? 



Sal hulle met fietse daar kan ry? 



2.4.8 Maak 'n skets van hoe jy dink die park gaan lyk. 



Teken plante en borne ook by. 

Dui die ingang aan. 

Onthou, die parkie moet ook vir gestremde leerders toeganklik wees. 



Bespreek die prent in die klas. Dink jy julle park gaan ook so lyk? 

Bespreek wat julle kan doen om dit te verhoed. 

Kyk of jy 8 foute in die park kan sien. Merk dit met 'n rooi kryt. 



• Kleur die prent netjies in. 



40 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




"j^A 



Figure 2.20 



2,4,9 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERING 



LU 1 



BEVORDERING VAN GESONDHEIDDie leerder kan ingeligte besluit neem oor persoonlike, 
gemeenskaps- en omgewingsgesondheid. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



continued on next page 



41 
Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.2 voorstelle kan maak en maniere ondersoek om die huis- en skoolomgewing veiliger te maak. 



LU3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELING:Die leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om per- 
soonlike potensiaal te bereik en uit te leef om doeltreffend te reageer op uitdagings in die lewe. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.5 gepaste gedrag in die klas sowel as in groepwerkvaardighede toon. 



SOSIALE WETENSKAPLU 3 



ONDERSOEK VAN VRAAGSTUKKEDie leerder kan ingeligte besluite oor sosiale en omgew- 
ingsvraagstukke en -probleme neem. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.2 die impak wat die vraagstuk op die plek en op mense (huis, skool, omgewing) gaan maak, identifiseer. 



TEGNOLOGIELU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (Ondersoek) - die hoofdoel van die verskillende produkte kan beskryf; 



Table 2.3 



2.4.10 Memorandum 

• Lees die volgende brief voor aan die klas. Hierdie brief is geskryf deur mnr. Sak-vol-geld en hy is 'n 
ontwikkelaar. 

Liewe Graad Twee's 

My naam is mnr. Sak-vol-geld. Ek is baie bekommerd oor al die kinders wat in die strate speel. Ek wil 
graag vir hulle 'n groot park of speelgrond aanle, sodat hulle veilig kan speel. Help my asseblief om uit te 
vind watter soort speletjies kinders graag speel. Ek wil ook graag he dat julle vir my 'n plan moet teken oor 
hoe julle dink die speelgrond moet lyk. Ek sien daarna uit om van julle te hoor. 

Hierdie foute moet deur die leerders op die werkvel gei'dentifiseer word: 

• Draad/heining wat stukkend is. 

• Kinders wat oor die heining klim. 

• Te veel kinders op 'n swaai. 

• Glasstukke wat rondle. 

• 'n Kraan wat drup. 

• 'n Kind wat op 'n fiets ry. 

• 'n Wipplank wat stukkend is. 

• 'n Kind wat aan 'n boom se takke swaai. 

• 'n Vullishouer wat oorloop. 

• Kinders wat op die rusbankie klouter. 



42 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



2.5 DIE PARK 5 

2.5.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

2.5.2 Graad 3 

2.5.3 KOM SPEEL SAAM 

2.5.4 Module 3 

2.5.5 DIE PARK 




Figure 2.21 



2.5.6 Maak 'n skets van hoe jy dink die park gaan lyk. 

• Teken plante en bome ook by. 

• Dui die ingang aan. 



5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27836/l.l/>. 



43 



• Onthou, die parkie moet ook vir gestremde leerders toeganklik wees. 



• Julie het nou mooi gedink en beplan hoe die park moet lyk. Besluit nou saam met die klas wat julle 
alles gaan nodig he. 

• Is daar enige iets in die lys wat jy nie in die park sal wil he nie? 



Skryf dit neer. 







Figure 2.22 



Skryf 'n briefie aan mnr. Sakke-vol-geld om vir horn dankie te se vir die mooi gedagte. Se vir horn hoe 
opgewonde julle is en wat julle alles graag in die park wil he. 



2.5.7 Modelwerk: 

• Gesels met jou maats oor wie vir watter apparaat verantwoordelik gaan wees. Maak jou klei eers lekker 
sag en bou dan almal saam aan julle model. 

• Skryf jou maat se naam langs die apparaat wat hy gaan maak, neer. 



44 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Apparoat en tuin 




My maats 


swaaie 




glyplank 
klimraam 






wipplank 
borne en phnLe 







Figure 2.23 



• Nooi mnr. Sakke- vol- geld om julle uitstalling van die modelle te kom bywoon. Hy is seker baie 
nuuskierig om te sien wat julle beplan om te doen. 

• Teken hoe julle model lyk. 

• Vra vir Mamma of Pappa om jou te help uitvind by watter besigheid of winkel julle die verskillende 
produkte sal kan gaan koop. 



Produkte 


Winkels 


Yster- of houtpale 




Borne en struike 




Skroewe 




Heininq en n hek 




Ou motorbande 





Figure 2.24 



45 



• Kom vertel vir die klas by watter plekke jy dink julle die beste produkte kan gaan koop. 

• Teken 'n winkel. Gee vir jou winkel 'n naam. 



2,5.8 My gunsteling speletjie 

• Wat is jou gunsteling speletjie? 

• Wat het jy nodig om dit te kan speel? (apparaat) 

• Waar sal dit die beste wees om te speel, bv. op die gras of op 'n teerblad? 

• Skryf die reels neer en verduidelik aan jou groep hoe om die speletjie te speel. 

• Is dit 'n goeie speletjie om in die park te speel? 

(Laat jou groep besluit) 

• Watter van die volgende speletjies ken jy? 

1. Aan-aan 

2. "Ring-'n-Rosie" 

3. Blindemol 

4. Vroteier 

5. Koning Koning mag ek reis? 

• Vra vir Mamma of vir Juffrou om die speletjies vir jou te verduidelik as jy dit nie ken nie. 

• Probeer om van die speletjies tydens julle Liggaamlike Opvoedingsklasse of gedurende 'n pouse te speel. 



2,5.9 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERING 



LU 2 



SOSIALE ONTWIKKELING:Die leerder kan begrip van en 'n verbintenis tot konstitusionele regte 
en verantwoordelikhede toon, asook sensitiwiteit vir verskillende kulture en godsdienste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.1 kinders se regte en verantwoordelikhede kan bespreek en deelneem aan 'n klasstemming.2.4 identifiseer 
waardes en morele oortuigings uit 'n verskeidenheid Suid-Afrikaanse kulture. 



LU 4 



FISIESE ONTWIKKELING EN BEWEGING:Die leerder kan begrip toon vir en deelneem aan 
aktiwiteite wat beweging en liggaamlike ontwikkeling bevorder. 



continued on next page 



46 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.1 individueel en saam met 'n maat deelneem aan verskeie inheemse buitelugspeletjies met eenvoudige 
reels;4.2 aan aktiwiteite deelneem om kontrole, koordinasie en balans in basiese lokomotoriese, oplig- en 
draaivaardighede te ontwikkel met apparaat;4.3 ekspressiewe bewegings of patrone ritmies uitvoer deur 
verskeie stimuli te gebruik;4.4 aan gestruktureerde aktiwiteite deelneem deur van apparaat gebruik te 
maak. 



SOSIALE WETENSKAPLU 1 



AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEKDie leerder kan ondersoekvaardighede gebruik om aardryk- 
skundige en omgewingsbegrippe en prosesse te ondersoek 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.2 belangrike kenmerke van plekke in die plaaslike konteks kan identifiseer en beskryf (beantwoord die 
vraag) . 



GESKIEDENIS LU 1 



HISTORIESE INTERPRETASIE Die leerder kan aspekte van geskiedenis interpreteer. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.3 kies en praat oor 'n onderwerp wat die verlede verteenwoordig, bv. Speletjies uit vroeer tyd. 



TEGNOLOGIELU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.3 (Ontwerp) - gepaste materiaal of stowwe om produkte te maak kan kies en maniere voorstel hoe dit 
gebruik kan word om 'n probleem, behoefte of geleentheid te bevredig. 



KUNS EN KULTUURLU 1 



SKEPPING, INTERPRETASIE EN AANBIEDINGDie leerder kan werk skep, dit interpreteer en aanbied 
in elk van die verskillende kunsvorms - Dans, Drama, Musiek en Visuele Kunste. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (Dans) - die agt lokomotoriese bewegings (stap, hardloop, touspring, hop, oorspring, spring, galop, 
gly) kan demonstreer terwyl daar vorentoe, sywaarts, agteruit, diagonaal en draaiend beweeg word. 1.10 
(Oorkoepelend) - reageer op stories, speletjies, prente, gedigte enkulturele ervarings uit die onmiddel- 
likeomgewing as stimuli vir voorstelling in enigekunsvorm. 



continued on next page 



47 



LU3 

DEELNAME EN SAMEWERKINGDie leerder kan persoonlike en interpersoonlike vaardighede deur 
individuele en groepdeelname in Kuns en Kultuuraktiwiteite demonstreer. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.5 vrymoedig betrokkenheid tydens die beplanning van gesamentlike kunswerke toon. 



EBWLU 1 



EKONOMIESE KRINGLOOPDie leerder kan kennis en begrip van die ekonomiese siklus in die oplossing 
van die ekonomiese probleem toon. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 die rol van huishoudings as belangrike deelnemers aan die vervaardiging en verbruik van goedere 
en dienste kan verduidelik;1.2 kan verduidelik dat behoeftes en begeertes onbeperk en veranderlik kan 
wees en deur maats, die media en die ontwikkeling van nuwe produkte en dienste deur sakeondernemings 
bei'nvloed word. 



NATUURWETENSKAPLU 1 



WETENSKAPLIKE ONDERSOEKDie leerder reageer met selfvertroue en weetgierigheid oor natuurlike 
verskynsels, en ondersoek verhoudings en los probleme op binne die konteks van wetenskap, tegnologie en 
die omgewing. 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (Beplan) - materiale gebruik wat deur die groep uitgesoek is om die groep se plan te kommunikeer, 
bv. 



• materiaal wat die groep wil gebruik, gereed kry; 

• se wie dit gaan gebruik en vir watter doel; 



• (Doen) - Neem onafhanklik of in 'n groep deel aan beplande aktiwiteit. 

1. 2.2 verduidelik wat gedoen word en beantwoord die vraag "Wat probeer jy uitvind?".1.3 (Hersien) - 
Wys en verduidelik wat beplan is en hoe dit gedoen is. 



Table 2.4 



2.5.10 Memorandum 

• Se aan die leerders dat ons moet seker maak dat ons aan al die speletjies dink wat kinders graag speel. 
Ons moet dink aan buitelugspeletjies, want mnr. Sak-vol-geld wil 'n park aanle. 

• Laat leerders die bladsy oor hulle eie gunstelingspeletjie voltooi. Dit kan enige speletjie wees, van 
aan-aan tot skaatsbordry. 

• As dit 'n speletjie met reels is, moet hulle kan verduidelik hoe dit gespeel word. 

• Waar van toepassing, moet hulle die veiligheidsmaatreels kan verduidelik. 

• In liggaamsoefeninglesse kan die leerders probeer om party van die speletjies te speel volgens die reels 
wat verskaf word. 



48 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



49 



50 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Chapter 3 

Kwartaal 3 



3.1 ZERO BESOEK SUID-AFRIKA 1 

3.1.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

3.1.2 Graad 2 

3.1.3 BESOEK UIT DIE RUIMTE 

3.1.4 Module 4 

3.1.5 ZERO BESOEK SUID-AFRIKA 




51 

Zero het op ons planeet, Aarde, geland. Die kinders vind 'n prent van die sonnestelsel en verduidelik aan 
horn waar die Aarde is. 




Figure 3.2 



52 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



m 








«■ 






4r- 




arvti? **■**# 






<■ 



3 



* 



f&i 




*# 



C* ■ 



Figure 3.3 



Soek die dorp of stad waar jy woon op die kaart van Suid-Afrika. Wys vir Zero waar jy bly. 



53 



.' Polokwane 

LIMPOPO 



/ 

-■■( ,2 

£ 

o 

ui 



Namibie 



]"> 



Botswana 

i ■ i- 

_ x / >'^-Hplimalanga/ 

i • ■- • C 

j\^ MmbaiHo ->f retort 

?. NOORD-WES / ' A "* X: -— .. C 

■-. ■» .... ^ 

-.. ■•*■ 

t 

: 




Figure 3.4 



• Wat is die naam van die provinsie waarin jy woon? 

• Ons premier se naam is... 

Beplan wat jy horn sou vertel. Onthou die volgende belangrike punte: 

• Bevolkingsgroepe: In Suid-Afrika is daar baie verskillende soorte bevolkingsgroepe. Kyk hoeveel jy 
kan identifiseer. 

• Tale: Ons het 11 amptelike tale. Hoeveel kan jy opnoem? 

• Ooreenkomste: Wat is, volgens jou, dieselfde omtrent alle Suid-Afrikaners, of omtrent al die mense 
in Suid-Afrika wat jy al ontmoet het? Wat sou jy vir Zero kon vertel? As jy dink ons is nie almal 
eenders nie, dink aan al die verskillende aspekte rondom Suid-Afrikaners, bv. soos dat party mense in 
die platteland werk en ander in die groot stede. 

• Skryf neer wat jy uitgevind het. 



54 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Ooreenkomste of verskille. 

Suid Afrika is 'n baie groot land met verskillende soorte mense. 

• Wat kan jy vir Zero van ons groot stede vertel? 

• Johannesburg 

• Kaapstad 

• Kies enige ander dorp wat jy baie interessant vind en vertel vir Zero daarvan. 

• Wat is jou dorp se naam? 

• Wat kan jy vir Zero van jou dorp vertel? Lees die vrae en kyk of jy dit kan beantwoord. Vra vir jou 
ouers om jou te help. 



Waar kru die dorp su naarn vandaan? 




Waarorn het rnense na die dorp 
qekorm? 




Wat doen die rneeste rnense in die 
dorp? 




Is daar eniqe besienswaardiqhede in 
jou dorp? 




Watter natuurlike hulpbronne hetjulle 
in die dorp? (water, rnmerale) 





Figure 3.5 



• Waar werk die meeste mense in jou dorp? 

• Watter plek in jou dorp gaan jy graag besoek? Teken dit. 

Ten spyte van ons verskille is ons een volk. Ons land se leuse is !ke:/xarra//ke. Dit is 'n Khoisan 
uitdrukking wat Diverse mense verenig, beteken. Ons leuse herinner ons daaraan dat ons almal verskil, 
maar dat ons as een volk saam wil leef en werk. 

'n Leuse is 'n kort uitdrukking of sinnetjie wat s6 waarin 'n mens se skool of land glo en waaraan ons 
altyd sal probeer voldoen. 

• Wat dink jy beteken ons leuse? Verbeel jou dat jy dit aan Zero moet verduidelik. Skryf dit hier. 
Probeer om dit in jou eie woorde te se. 



55 
• Zero het van die gedagte van 'n leuse gehou. Help hom om aan 'n leuse vir Mars te dink. 

3.1.6 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LU3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om persoonlike 
potensiaal te bereik en uit te leef om doeltreffend te reageer op uitdagings in die lewe. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.5 groepwerkvaardighede identifiseer en konsekwent toepas. 



EBWLU2 



VOLHOUBARE GROEI EN ONTWIKKELINGDie leerder is in staat om begrip van volhoubare groei, 
heropbou en ontwikkeling te toon en om krities oor die verwante prosesse na te dink. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.2 identifiseer en beskryf die verskillende plekke waar gesins- en familielede werk (trekarbeid, stedelike 
en plattelandse gebiede). 



SOSIALE WETENSKAPLU 2 



GEOGRAFIESE KENNIS EN BEGRIPDie leerder kan geografiese en omgewingskennis en begrip demon- 
streer. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.1 kenmerke van verskillende plekke, insluitend mense se wisselwerking met die plekke, kan beskryf;2.2 
sommige beskikbare hulpbronne wat in die plaaslike gebied gebruik word (bv. water, minerale) kan 
identifiseer en kan verduidelik waarvandaan dit kom (mense en hulpbronne). 



TEGNOLOGIELU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



continued on next page 



56 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



1.3 (ontwerp) - gepaste materiaal of stowwe om produkte te maak te kan kies en maniere voorstel hoe 
dit gebruik kan word om 'n probleem, behoefte of geleentheid te bevredig;1.4 (maak) - hoe die produkte 
gemaak gaan word. 



KUNS EN KULTUURLU 1 



SKEPPING, INTERPRETASIE EN AANBIEDINGDie leerder kan werk skep, dit interpreteer 
en aanbied in elk van die verskillende kunsvorms - Dans, Drama, Musiek en Visuele Kunste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.3 (dans) - eenvoudige dansstappe uit danse in die onmiddellike omgewing kan leer en dit opvoer;1.7 
(musiek) - liedjies uit die onmiddellike omgewing kan sing. 



Table 3.1 



3.1.7 Memorandum 

Die kinders gaan vir Zero van ons land vertel. Wys vir hulle waar ons in die sonnestelsel inpas. Indien u 
toegang het tot groter, meer kleurvolle illustrasies, sou hulle verkies word. 

Indien u 'n aardbol het, gebruik dit om die kinders te wys hoe die aarde lyk. Wys dan waar Afrika en 
Suid-Afrika le. Vestig hulle aandag op die kaart. Bespreek die kaart deeglik. Wys waar die verskillende 
provinsies en die belangrikste stede gelee is. Help hulle om 'n idee te vorm van die afstande en groottes deur 
te verduidelik dat dit een-en-'n-halwe dag per motor neem om van Durban Kaapstad toe te ry, ensovoorts. 
(LO 2.2) 

Om die pret-element van Zero se besoek te behou, maak 'n masker wat soos 'n besoeker uit die ruimte 
lyk en laat een van die kinders die rol van Zero vertolk en alles oor ons wereld uitvra. Die kinders sal dit 
nog meer prettig vind as u self die rol van Zero vertolk! (K+K 1.3) 

Die leerders kan nou van hulle eie dorp of stad vertel. Die leerders moet bewus raak van hoe 'n dorp 
ontstaan en ontwikkel. Die meeste van die tyd is dit a.g.v. ekonomiese redes. Mense kom na 'n dorp om 
geld te verdien. Die plattelandse gemeenskap werk meestal op plase. In die stad hoop hulle om meer geld 
te maak aangesien daar meer werk beskikbaar is. Maak die leerders bewus van begrippe soos trekarbeid, 
stedelike en plattelandse gebiede voordat die leerders die taak saam met hulle ouers doen. (EBW 2.2) 

Groepwerk: Bespreking - die leerders bespreek of hulle dink dit is moontlik dat die plante op die planeet 
Mars kan leef. Doen eksperiment. 

In 'n LO-les kan die kinders vir Zero wys hoe hulle dans. Hulle kan hulle eie musiek bring en hul 
danspassies demonstreer. 

In 'n volgende les kan 'n trom (as een verkry kan word) of enige ander slagwerk-instrument gebruik word 
om 'n ritme aan te gee. Verduidelik hoe sterk die tradisionele Afrika-danse op ritme gebaseer is. Indien 
enige van die kinders van hierdie danse kan demonstreer, moet hulle dit gerus doen. Andersins kan u 'n paar 
eenvoudige patrone uitwerk wat die kinders dan op die maat van die tromme kan doen. Indien enige van 
die kinders al die tradisionele "gum boot'-danse gesien het, kan hulle probeer om die patrone en ritmes na 
te boots. (LO 4.3) 

Suid-Afrika se bevolking bestaan uit die volgende groepe: Nguni-groep (dit sluit die Zoeloes, Xhosas en 
Swazi's in); Sotho's; Tswanas; Tsonga; Venda; Afrikaners; Engelse; Kleurlinge en Indiers. Daar leef ook nog 
'n paar Khoi en San mense in Suid-Afrika. 

11 Amptelike tale: 

1. Afrikaans 

2. Engels 

3. Xhosa 

4. Zulu 

5. Ndebele 



57 



6. SePedi 

7. SeSotho 

8. SeTswana 

9. SeSwati 

10. TshiVenda 

11. XiTsonga 



58 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



3.2 SUID-AFRIKA SE SIMBOLE 2 

3.2.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

3.2.2 Graad 2 

3.2.3 BESOEK UIT DIE RUIMTE 

3.2.4 Module 4 

3.2.5 SUID-AFRIKA SE SIMBOLE 




Figure 3.6 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27838/l.l/>. 



59 

3.2.6 Hier is ons vlag. 

• Watter kleur is ons vlag 

• Hier is ons volkslied. 

Nkosi sikelel' iAfrikaNkosi sikelel ' iAfrikaMaluphakanyisw' uphondo IwayoYiswa imithandazo yethuNkosi 
sikelela, thina lusapho lwayo.Morena boloka setjhaba sa hesoO fedise dintwa le matchwenyeho,0 se boloke, O 
se boloke setjhaba sa hesoSetjhaba sa South Afrika - South AfrikaUit die blou van onse hemel,Uit die diepte 
van ons see,Oor ons ewige gebergtes,Waar die kranse antwoord gee, Sounds the call to come together, And 
united we shall stand ,Let us live and strive for freedom, In South Africa our land. 

• In ons volkslied kombineer ons vier van ons tale, naamlik Xhosa, Sesotho, Afrikaans en Engels. Kyk 
hoe goed julle dit kan sing. 

Die kinders let op dat Zero 'n vreemde soort halssnoer dra. Dit is van besonderse rooi steentjies gemaak. 
Hulle het nog nooit vantevore so-iets gesien nie. Zero was baie trots daarop, want volgens horn was daar nie 
nog so 'n halssnoer op aarde nie. Dit was uniek. Die rooi gesteente word net op Mars gevind. 

Ons het ook unieke plante en diere in Suid-Afrika. Ons gebruik hulle as ons simbole om ons daaraan 
te herinner dat ons land besonders is. Suid-Afrika is byvoorbeeld die enigste land waar die protea inheems 
is. Die Reuse Koningsprotea is die nasionale blom van Suid-Afrika. Ons het ook 'n nasionale boom, die 
Geelhout; 'n nasionale voel, die Blou Kraanvoel; 'n nasionale dier, die Springbok; en selfs 'n nasionale 
vis, die Galjoen. 




Figure 3.7 



• Kleur die prentjies in of probeer om 'n groter weergawe van elkeen te teken en verfraai jou klaskamer 
daarmee. 

• Kies een van ons nasionale simbole en kom vertel vir die klas daarvan. 



60 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Skeur stukkies papier uit 'n ou koerant of tydskrif en plak dit op die vis. Kyk of jy dit so kan plak dat 
dit lyk asof die vis se lyf vol skubbe is. 




Figure 3.8 



3.2,7 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



continued on next page 



61 



LU 2 

SOSIALE ONTWIKKELINGDie leerder kan begrip toon van en 'n verbintenis tot konstitusionele regte 
en verantwoordelikhede en toon sensitiwiteit vir verskillende kulture en godsdienste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.1 bespreek kinders se regte en verantwoordelikhede en neem deel aan 'n klasstemming;2.2 nasionale 
simbole kan identifiseer en die volkslied kan sing;2.4 waardes en morele oortuigings uit 'n verskeidenheid 
Suid-Afrikaanse kulture kan identifiseer. 



LU 4 



LIGGAAMLIKE ONTWIKKELING EN BEWEGINGDie leerder kan begrip toon vir en deelneem aan 
aktiwiteite wat beweging en liggaamlike ontwikkeling bevorder. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.3 ekspressiewe bewegings of patrone ritmies kan uitvoer deur verskeie stimuli te gebruik. 



tegnologieLU 1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder kan tegnologiese prosesse en vaardighede 
eties en met verantwoordelikheid toepas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie te gebruik. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.3 (ontwerp) - gepaste materiaal of stowwe om produkte te maak te kan kies en maniere voorstel hoe 
dit gebruik kan word om 'n probleem, behoefte of geleentheid te bevredig;1.4 (maak) - hoe die produkte 
gemaak gaan word. 



Table 3.2 



3.2.8 Memorandum 

Die kinders sal ook die vlag, die leuse en ons nasionale embleme aan Zero verduidelik. Bespreek elke afdeling 
volledig en laat die kinders toe om hulle gedagtes vryelik uit te druk en ook vrae te vra. Hang 'n landsvlag 
voor in die klas. 

Kleure van die vlag: 

Blou, rooi, groen, swart, wit,geel 

Die betekenisse wat mees algemeen gegee word is: rooi - bloedvergieting; blou - oop hemel; groen - land; 
swart - swart mense; wit - wit mense; geel - ons natuurlike hulpbronne - goud. 



62 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

3.3 ZERO ONTDEK 3 

3.3.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

3.3.2 Graad 2 

3.3.3 BESOEK UIT DIE RUIMTE 

3.3.4 Module 4 

3.3.5 ZERO ONTDEK 




Figure 3.9 



63 

Zero is so opgewonde oor ons mooi groen land. Hy wil baie graag van ons plante saam met horn na sy planeet 
neem. Dink jy die plante sal daar kan groei? 
Bespreek in groepe: 

• Is daar water op Mars? 

• Dink julle die son sal daar skyn? 

• Sal iemand op die planeet weet hoe om die plante te versorg? 

• Het plante water nodig? 

In julle groepe kan julle nou 'n eksperiment beplan: 
Onthou: 

• Jy moet twee plante gebruik om jou eksperiment te kan vergelyk. 

• Jy moet albei jou plante eenders behandel. Onthou net ons wil kyk of 'n plant sonder water kan leef 
en hoe lank dit leef. 

• Maak aantekeninge van wat jy waarneem. 



3.3.6 Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LU3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om persoonlike 
potensiaal te bereik en uit te leef om doeltreffend te reageer op uitdagings in die lewe. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.5 groepwerkvaardighede identifiseer en konsekwent toepas. 



NATUURWETENSKAPPELU 1 



WETENSKAPLIKE ONDERSOEKEDie leerder kan met vertroue reageer oor natuurverskynsels en kan 
verhoudinge ondersoek en probleme oplos in die wetenskaplike tegnologiese en omgewingskontekste. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 beplan: 'n ondersoek onafhanklik kan beplan;1.2 doen: onafhanklik of as deel van 'n groep aan 'n 
beplande aktiwiteit deelneem;1.3 evalueer: nadink oor wat gedoen is en se wat uitgevind is. 



Table 3.3 



3.3.7 Memorandum 

Groepwerk: Bespreking - die leerders bespreek of hulle dink dit is moontlik dat die plante op die planeet 
Mars kan leef. Doen eksperiment. 

In 'n LO-les kan die kinders vir Zero wys hoe hulle dans. Hulle kan hulle eie musiek bring en hul 
danspassies demonstreer. 



64 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



65 



66 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Chapter 4 

Kwartaal 4 



4.1 WOUDE 1 

4.1.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

4.1.2 Graad 2 

4.1.3 BOME 

4.1.4 Module 5 

4.1.5 WOUDE 



r?rrrrf$?>^ 




Figure 4.1 



67 

4.1.6 BOME 

• Borne maak 'n belangrike deel van ons omgewing uit. Ons het selfs 'n spesiale dag vir hulle, naamlik 
Boomplantdag. Baie skole en ander instellings en organisasies plant borne om hierdie dag te vier. 
Hoekom het ons 'n spesiale dag om aan borne te dink? 

• Borne is baie nuttig vir die mens. Kyk na die prent en bespreek die baie maniere waarop ons borne 
kan benut. 




Figure 4.2 



Hulle is nie net nuttig nie, maar maak ons aarde ook mooier. 



4.1.7 Van hout tot papier 



• Die produkte wat ons maak wat van borne kom, is gewoonlik van hout. Lees in julle groepe hoe ons 
dit regkry om 'n boom se hout te gebruik om die papier te maak waarop jy skryf. 



68 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

1. Wanneer die borne 'n sekere grootte is, word dit gemerk om seker te maak dat daar nie verkeerde borne 
afgesaag word nie. 

2. Die borne word op groot vragmotors gelaai en na die saagmeule vervoer. 

3. Die borne se bas word afgestroop en in kleiner dele gesaag. 

4. Die hout word fyngemaal en dan verpulp. 

5. Die pulp word gebleik, uitgerol en gedroog. Die papier word nou in groot rolle opgerol. 

• Honderde borne word afgekap om papier mee te maak. Elke keer wat 'n boom afgekap word, moet 
daar weer 'n boom in sy plek geplant word. Dit neem ongeveer sewe jaar vir 'n boom om groot genoeg 
te word. Dit is hoekom dit so belangrik is dat al die borne nie tegelyk afgesaag moet word nie. 

• Beantwoord die volgende vrae in julle groepe: 

1. Waarom moet ons die borne versorg? 
1. Hoe kan ons die borne versorg? 

• Teken die blokkies wat jy alles kan doen om jou borne te versorg. 
Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERINGLU 3 



PERSOONLIKE ONTWIKKELINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede gebruik om persoonlike 
potensiaal te bereik en uit te leef om doeltreffend te reageer op uitdagings in die lewe. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.5 gepaste gedrag in die klas toon, sowel as groepwerkvaardighede. 



EBWLU 2 



EKONOMIESE SIKLUSDie leerder kan kennis en begrip van die ekonomiese siklus in die konteks van 
'die ekonomiese probleem toon'. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.2 kan verduidelik dat behoeftes en begeertes onbeperk en veranderlik kan wees en deur maats, die media 
en die ontwikkeling van nuwe produkte en dienste deur sakeondernemings bei'nvloed word;1.3 pryse op 
verskillende soorte pryskaartjies en etikette kan lees en identifiseer;1.4 kleingeld bereken nadat eenvoudige 
goedere en dienste gekoop is;1.5 uitdrukking gee aan die belangrikheid van en maniere om geld en ander 
hulpbronne soos water en elektrisiteit te bespaar en nie te vermors nie. 



continued on next page 



69 
SOSIALE WETENSKAPAARDRYKSKUNDELU 1 



AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEKDie leerder kan ondersoekvaardighede gebruik om aardryk- 
skundige en omgewingsbegrippe en -prosesse te ondersoek. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.2 beduidende kenmerke van plaaslike plekke identifiseer en beskryf [die vraag beantwoord]. 



TEGNOLOGIELU1 



TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder is in staat om tegnologiese pros- 
esse en vaardighede eties en verantwoordelik toe te pas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie 
te gebruik. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.2 (Ondersoek) - die hoofdoel van verskillende produkte kan beskryf; 1.3 (Ontwerp) -gepaste materiaal 
of stowwe om produkte te maak kan kies en maniere voorstel hoe dit gebruik kan word om 'n probleem, 
behoefte of geleentheid te bevredig; 



KUNS EN KULTUURLU 1 



SKEPPING, INTERPRETASIE EN AANBIEDINGDie leerder kan werk skep, dit interpreteer 
en aanbied in elk van die verskillende kunsvorms - Dans, Drama, Musiek en Visuele Kunste. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.9 (Visuele Kuns) - patrone uit die onmiddellike omgewing identifiseer en gebruik deur verskeie stowwe 
in georganiseerde reekse en gekombineerd te gebruik. 



Table 4.1 

Memorandum 

Neem die leerders na buite. Hulle moet kyk hoeveel borne daar in hulle omgewing is, na die verskillende 
soorte borne en vorms, asook na die tekstuur van die bome se blare. Die leerders moet die verskillende 
patrone op die blare ontdek en patrone met die blare ontwerp (K+K 1.8,1.9). 

Leerders dramatiseer hoe 'n boom groei vanaf 'n klein saadjie tot 'n groot boom. Moedig die leerders 
aan om stadig te beweeg en te wys hoe die boom sy takke stadig uitstoot. Probeer om dan bewegings te 
doen soos wanneer die wind deur die takke waai. 

Kontrasteer bogenoemde rustige bewegings in die natuur met die geraas in 'n houtfabriek, deur die leerders 
te laat dramatiseer hoe die masjiene die hout kap en saag, soos hulle in die gedeelte oor 'n houtfabriek ('Van 
hout tot papier') sal lees (Uitdrukking en kommunikasie: K+K 4.4). 

Laat die leerders op die voorblad van die module 'n prentjie van 'n plantasie teken. (Verduidelik eers aan 
hulle wat die verskil tussen 'n plantasie en 'n woud is). 

Historiese navorsing: Die leerders moet deur middel van navorsing uitvind dat die idee van duur 
geskenke en pragtige geskenkpapier die gevolg van bemarking is. Hoewel ons nog altyd verjaarsdae gevier 
en eenvoudige geskenke gegee het, het die tye verander en het dit 'n baie groter uitgawe geword as in die 
verlede. Dit geld ook vir Kersfees: waar kinders in die verlede tevrede was met vrugte en lekkers, word daar 
nou groter verwagtinge deur die media geskep. Valentynsdag is 'n goeie voorbeeld daarvan. 

Die besighede maak al die geld a.g.v. die mense se onbeperkte behoeftes en verwagtinge. Gewoonlik sal 
dit gereeld verander. Eindig met die vraag wat hulle dink hulle kinders eendag sal wil he (EBW 1.2 ). 



70 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



4.2 HERWINNING 2 

4.2.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

4.2.2 Graad 2 

4.2.3 BOME 

4.2.4 Module 5 

4.2.5 HERWINNING 

4.2.6 HERWINNING 

• Een van die beste maniere om ons borne te bewaar is om betrokke te raak by die herwinning van papier. 

• Die ou papier word weer verpulp en gewas en so word daar dan weer nuwe papier gemaak. 

Bespreek met jou maats: 

• Le daar dalk baie papier by julle skool rond wat herwin kan word? 

• Wat dink julle sal gebeur as niemand die papier gaan optel en verwyder nie? 

• Wat kan julle doen om die situasie te verbeter? 




Figure 4.3 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27843/l.l/>. 



71 

Begin om al die afvalpapier in jou klas te versamel. Kyk hoeveel jy kan versamel. Weeg die papier aan 
die einde van elke week. Voltooi 'n grafiek om te bepaal hoeveel papier jy teen die einde van die maand 
versamel het. Kleur elke week se blokkies 'n ander kleur in. 

• In watter week het jy die meeste papier versamel? 

• Jy kan maklik sakgeld maak of geld vir die skool insamel deur gereeld al die afvalpapier te versamel. 
Vra vir Juffrou om jou meer hiervan te vertel. 

Onthou: elke keer wat jy papier spaar of herwinbare papier gebruik, help jy ons omgewing bewaar. Dink 
aan verskillende maniere waarop jy papier kan bespaar. Sommige idees is baie prakties. Partykeer is dit 
onmoontlik. 

Bespreek dit in jou groep en besluit watter van die maniere wel vir julle moontlik is. 




fmk mmm 



Figure 4.4 



• Party mense maak baie spoggerige papier deur verskillende produkte te gebruik, soos verskillende 
grassoorte, blare en selfs olifantmis! 

• Gewoonlik kan hulle nie so baie papier soos 'n fabriek maak nie. Waarom dink jy is dit nie moontlik 
nie? 

Dit kan ook baie duur wees om sulke spesiale papier te maak. 

• Gaan kyk na al die verskillende pryse van papier in die verskillende winkels. Kyk ook na die verskillende 
soorte papier en vergelyk die pryse. 



Soort papier 


Gebruik 


Prys 



Table 4.2 



• Wat het jy opgemerk van die verskillende soorte papier? 

• Hoe het die pryse van die verskillende soorte papier vergelyk? 

• Aangesien dit nogal moeilik is om jou eie papier te maak, kan jy ook gewone papier versier en jou eie 
geskenkpapier ontwerp. 

• Dink aan geleenthede waar daar geskenkpapier gebruik word, soos 'n verjaarsdag, Kersfees, Valentyns- 
dag, ensovoorts. 

• Mense het nie altyd met spesiale geleenthede geskenke gegee nie. Indien hulle wel iets gegee het, was 
dit baie eenvoudig. 

Vra vir jou ouers, asook vir Ouma en Oupa, wat hulle altyd gekry of vir ander gegee het. 

Miskien kan jy dink aan 'n nuwe geleentheid waar geskenke gegee kan word. Wat sal die geleentheid 
wees? 



72 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Besluit vir watter geleentheid jy graag jou eie papier sal wil ontwerp. 

• Skep jou eie ontwerp: (Maak van verskillende lyne en patrone gebruik). 

• Jy kan jou papier aan familie en vriende verkoop. Kyk of hulle in jou produk sal belangstel. 

1. Vind uit of hulle jou geskenkpapier sal koop. 

2. Hoeveel gaan jou papier kos? Vind uit hoeveel hulle gewoonlik vir papier sal betaal. 

3. Vra hoeveel hulle bereid is om te betaal. 

4. Vra ten minste drie persone. 

• Voltooi 'n tabel. 

• Dink jy dit is moontlik om jou papier te verkoop? 

• Hoeveel sal jy daarvoor vra? 

• Daar word nie net papier van hout gemaak nie, maar daar is ook nog baie ander gebruike van hout. 
In die verlede is dit hoofsaaklik gebruik om jou warm te maak en baie huise is ook van hout gebou. 
Meeste van die meubels was ook net van hout gemaak. Nou word daar ook van ander materiaal gebruik 
gemaak om meubels te maak. 

• Watter soort materiale word gebruik? Skryf 'n paar voorbeelde neer. 

• Dink jy die meubels is nou beter? 



4,2,7 Bestudeer 'n stoel 



Wat benodig ons om 'n stoel te maak? 
Dit moet gemaklik wees. 
Dit moenie kan breek nie. 



• Wat is nog belangrik?Gaan sit op die verskillende stoele in jou huis. 



Waarvan is dit gemaak? 
Wat is hulle goeie eienskappe? 
Wat is hulle slegte eienskappe? 
Voltooi die tabel hieronder. 



Soort stoel Materiaal Goeie eienskappe Slegte eienskappe 



Table 4.3 

Teken of plak prente van verskillende stoele 

4,2,8 Assessering 



EBWLU 2 



continued on next page 



73 



EKONOMIESE SIKLUSDie leerder kan kermis en begrip van die ekonomiese siklus in die konteks van 
'die ekonomiese probleem toon'. 

Assesseringstandaarde ( ASe) 

Dit is duidelik wanneer die leerder: 

1.2 kan verduidelik dat behoeftes en begeertes onbeperk en veranderlik kan wees en deur maats, die media 
en die ontwikkeling van nuwe produkte en dienste deur sakeondernemings bei'nvloed word;1.3 pryse op 
verskillende soorte pryskaartjies en etikette kan lees en identifiseer;1.4 kleingeld bereken nadat eenvoudige 
goedere en dienste gekoop is;1.5 uitdrukking gee aan die belangrikheid van en maniere om geld en ander 
hulpbronne soos water en elektrisiteit te bespaar en nie te vermors nie. 

SOSIALE WETENSKAPAARDRYKSKUNDELU 3 

ONDERSOEK VAN VRAAGSTUKKEDie leerder kan ingeligte besluite oor sosiale en omgew- 
ingsvraagstukke en -probleme neem. 

Assesseringstandaarde (ASe) 

Dit is duidelik wanneer die leerder: 

3.1 omgewingsvraagstukke op die plek waar die leerder woon of skoolgaan, identifiseer en beskryf;3.2 
die faktore wat tot die probleem aanleiding gee, identifiseer (faktore wat die vraagstuk affekteer);3.3 die 
impak van die probleem op die plek en mense (huis, skool, plaaslike omgewing) identifiseer [faktore wat 
die vraagstuk affekteer]. 

geskiedenisLU 1 

GESKIEDKUNDIGE ONDERSOEKDie leerder kan ondersoek-vaardighede gebruik om die hede en 
verlede te ondersoek. 

Assesseringstandaarde (ASe) 

Dit is duidelik wanneer die leerder: 

1.1 inligting uit geskiedkundige bronne wat deur die onderwyser verskaf is (bv. prente, foto's voorwerpe, 
mense) verkry [werk met bronne]. 

tegnologieLu 1 

TEGNOLOGIESE PROSESSE EN VAARDIGHEDEDie leerder is in staat om tegnologiese pros- 
esse en vaardighede eties en verantwoordelik toe te pas deur gepaste inligtings- en kommunikasietegnologie 
te gebruik. 

Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.3 (Ontwerp) -gepaste materiaal of stowwe om produkte te maak kan kies en maniere voorstel hoe dit 
gebruik kan word om 'n probleem, behoefte of geleentheid te bevredig;1.5 (Maak) - produkte veilig van 
verskillende materiale maak en gegewe stappe volg; 



continued on next page 



74 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



KUNS EN KULTUURLU 1 



SKEPPING, INTERPRETASIE EN AANBIEDINGDie leerder kan werk skep, dit interpreteer 
en aanbied in elk van die verskillende kunsvorms - Dans, Drama, Musiek en Visuele Kunste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.8 (Visuele Kuns) - die onmiddellike omgewing ondersoek deur die elementere funksies van lyn, vorm, 
kleur en kontras in twee- en driedimensionele werk te gebruik; 



Table 4.4 



4.2.9 Memorandum 

Die leerders moet verskillende besighede besoek om pryse te vergelyk. Hulle moet ook besef dat die pryse 
sal verskil as gevolg van die gehalte van die papier. Maak hulle ook daarvan bewus dat die prys van papier 
kan wissel as gevolg van die aanvraag daarvoor (EBW 1.2, 1.3). 

In 'n Wiskunde-les kan die pryse van die papier vergelyk word en ook bepaal word hoeveel kleingeld hulle 
moet kry as hulle 'n sekere bedrag geld ontvang het (EBW 1.4 ). 

Die leerders word daarvan bewus gemaak dat verskillende materiale verskillende gebruike het. Meubels 
is gewoonlik net van hout gemaak, maar nou word daar ook van plastiek en aluminium gebruik gemaak. 
Tuinstoele word van plastiek gemaak, want dit is lig en maklik om te dra en word ook maklik skoon gemaak. 
Leerders moet die verskillende stoele by hulle huise bestudeer. Hulle kan ook prente van verskillende stoele 
skool toe bring en dit bespreek. Bespreek waarvan die stoele gemaak is en wat die doel of gebruike van die 
stoel is (NW 1.2 ). 

Indien enige van die produkte plaaslik vervaardig is, maak die leerders bewus daarvan (Aardrykskunde 
1.2). 



75 



4.3 SADE 3 

4.3.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

4.3.2 Graad 2 

4.3.3 BOME 

4.3.4 Module 5 

4.3.5 SADE 




'i£f-*~* ** 



Figure 4.5 



3 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27849/l.l/>. 



76 

4.3.6 SADE 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 






Figure 4.6 



• Ons het nou die verskillende sade bestudeer, maar wat het die sade nodig om te groei? 

• Daar is drie belangrike dinge: sonlig, water en grond. Die soort grond is baie belangrik. Dink aan die 
sand op die strand of in die woestyn. Hoeveel plante kan in hierdie soort grond groei? 

• Probeer die volgende eksperiment om te bepaal in watter grond 'n plant die beste sal groei. 

1. Vul drie potte met verskillende soorte grond: 

- seesand of bousand; 

- los rooisand met 'n paar klippies in; 

- donkerbruin of swart grond (potplantgrond) . 

1. Probeer om plantjies wat maklik groei, in die hande te kry en plant dit in die verskillende potte. 



1. Plaas dit in die sonlig en gee dit gereeld water. 

2. Teken jou eksperiment. 

Datum 



Seesand / Bousand Los rooi sand Potplantgrond 



Na een week - Datum _ 
Hoe lyk jou plante nou? 



Table 4.5 



Seesand / Bousand Los rooi sand Potplantgrond 



Table 4.6 



77 
4.3.7 Na die tweede week. Datum 



Seesand Los rooi sand Potplantgrond 



Table 4.7 



4.3.7.1 Watter plante het die beste gegroei? 

• Waarom dink jy het dit die beste gegroei? 

• As jy 'n wurm was, in watter grond sou jy verkies het om te bly? Se waarom jy so se. 

• Kon die wind enige van die grond wegwaai? As jou plante nie in die wind was nie, probeer om die 
grond te blaas. Watter grond kan jy maklik wegblaas? 

• Watter soort grond dink jy sal die boer op die plaas verkies. 

• Soms sien ons gronderosie op ons plase. 



• 



Dit beteken dat die grond weggewaai of weggespoel het en dat niks daar kan groei nie. Watter soort 
grond dink jy is dit? 



4.3.7.2 Assessment 



Leeruitkomstes(LUs) 



natuurwetenskapLUl 



WETENSKAPLIKE ONDERSOEKEDie leerder kan met vertroue reageer oor natuurverskynsels en kan 
verhoudinge ondersoek en probleme oplos in die wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskontekste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 (Beplan) — 'n ondersoek onafhanklik kan beplan;1.2 (Doen) — onafhanklik of as deel van 'n groep 
aan 'n beplande aktiwiteit deelneem;1.3 (Terugskou) — wys en verduidelik wat bedoel was en hoe dit 
gedoen is. 



kuns en kultuurLu 3 



DEELNAME EN SAMEWERKINGDie leerder kan persoonlike en interpersoonlike vaardighede deur 
individuele en groepdeelname aan Kuns- en Kultuuraktiwiteite toon. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.1 (Dans) - vry en gemaklik deur ruimte binne- sowel as buitekant beweeg, terwyl hy/sy reageer op fisiese, 
verbale en klankseine waarop onderling ooreengekom is;3.4 (Musiek) - 'n ritme deur liggaamsperkussie 
uitbeeld of op 'n slaginstrument speel om liedjies wat saamgesing word, te begelei. 



continued on next page 



78 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



kuns en kultuurLu 4 



UITDRUKKING EN KOMMUNIKASIEDie leerder kan veelvuldige vorme van kommunikasie en uit- 
drukking in kuns en kultuur ontleed en gebruik. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.4 (Musiek) - meganiese en natuurlike klanke naboots om byklanke te skep;4.5 (Visuele kuns) 
patrone en teksture uit die onmiddellike en beboude omgewing ondersoek, ervaar en skeppend oordra. 



Table 4.8 
4.3.7.3 Memorandum 

4,3.8 Vrugte van borne 

Die meeste bome ontwikkel uit sade. Die borne dra vrugte en die saad is in die vrugte. 

Soek voorbeelde van verskillende soorte vrugte wat aan bome groei. Kyk na die vorm en tekstuur van 
die verskillende vrugte. Sny hulle in die helfte deur en laat die leerders die vrugte en die sade teken. Vestig 
hulle aandag op die verskille in die sade en laat hulle dit in hulle tekeninge aandui (K+K 4.5). 

Versamel die sade en laat dit droog word. Laat die leerders slaginstrumente daarvan maak, bv. deur 
dit in te ryg as 'n rammelaar of dit in 'n houer te sit en as skudinstrumente te gebruik. Hulle kan hulle eie 
patrone en ritme skep of daarmee die tyd uittik van musiek wat aan hulle voorgespeel word of van liedjies 
wat hulle saamsing. Hulle kan dit ook gebruik om geluide in die natuur of meganiese geluide (soos in die 
fabriek) na te boots (K+K 3.4; 4.4). 

4.4 OPPAD SKOOLTOE 4 

4.4.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

4.4.2 Graad 2 

4.4.3 REISE 

4.4.4 Module 6 

4.4.5 OPPAD SKOOLTOE 

4.4.6 Oppad skool toe. 

• Elke dag moet mense by hulle werk kom of jy en jou maats moet by die skool kom. 

- Hoe kom jy by die skool? 

- Wat gebeur alles langs die pad soos jy skool toe kom? 

- Baie mense maak elke dag van dieselfde roete gebruik. Wat help ons om elke dag veilig by ons werk of 
by ons skool te kom? 

• Padreels is nie net vir voertuie nie, maar moet ook deur die voetgangers gehoorsaam word. Byna die 
helfte van die baie mense wat elke jaar op ons paaie in ongelukke gedood word, is voetgangers. Dit is 
baie belangrik dat voetgangers die padreels ken en dit gehoorsaam. 

• Skryf 'n paar belangrike padreels wat jy ken, neer. Kyk na die woorde tussen hakies om jou te help, 
(sypaadjie; regs; speel; randsteen) 



4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27852/l.l/>. 



79 



• Wanneer jy skool toe kom, moet jy oplet watter padtekens daar langs die pad is om die voetgangers 
te help om veilig by hulle bestemming te kom. 

• Watter padtekens het jy gesien? Teken dit. 





Figure 4.7 



• Waar is die veiligste plek vir 'n voetganger om 'n pad oor te steek? Teken 'n prentjie. 




Figure 4.8 



• Jy sal nie al die padreels op 'n padteken langs die pad sien nie en daarom is dit belangrik dat jy die 
reels moet ken. 



80 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



1. Indien daar nie 'n voetoorgang naby is nie, is dit belangrik om die kortste roete oor die pad te neem. 

Indien daar nie 'n sypaadjie langs die pad is nie, is dit baie belangrik dat jy sover as wat moontlik is regs 
van die pad moet stap. Dan is die motors wat van voor af kom aan jou kant van die pad. 

3. Dra helder klere wat maklik sigbaar is. 

Die padreels maak dit veiliger om ons paaie te gebruik. Ons het orals reels om ons lewe veiliger te maak. 
Ons ouers het reels in ons huise om alles vir ons veiliger te maak. By die skool is daar ook reels om ons lewe 
gesond en veilig te maak. Ons regering maak ook reels vir al die mense in ons land. 

• Dink aan die reels in jou klas. Maak tekens vir die klaskamer om mekaar te herinner hoe om op te 
tree in die klas. Dink aan die padreels wat jy gesien het en teken dit op dieselfde manier. Teken van 
hierdie reels op groter plakkate en sit dit in die klas op. 

• Jou skool moet 'n veilige plek wees waar jy kan werk en speel. Die reels help om seker te maak dat 
almal weet wat om te doen. Soms word daar van ons verwag om dinge te doen wat nie in 'n reelboek 
staan nie. 

• Wat is alles verkeerd in hierdie kleedkamer? 




Figure 4.9 



Bespreek die prente met jou juffrou. 

Bespreek in 'n groep oplossings vir die probleme. 

Wat kan jy doen om die ander leerders daaraan te herinner dat hulle die skool moet respekteer en 

oppas? 

Maak opskrifte en plakkate om leerders bewus te maak van hoe om die skoolgrond te versorg. 

Verbeel jou jy reis deur die land. Speel die speletjie om te sien hoe jy vorder. Jy sal 'n dobbelsteentjie 

nodig he, of jy kan sommer 'n papierkubus maak en die kante 1 tot 6 nommer. 



81 






^^- 



, - 



^ 



ffi-i- ■ 



, mfe ) 



Figure 4.10 



Elke dag gee ons nog 'n tree in ons lang reis. Watter reis is dit? Watter reis dink jy kan dit wees? 

Juffrou sal jou verder hiermee help. 

Ons reis deur die lewe kan baie moeilik wees. Ons moet onthou dat ons nie alleen reis nie. Ons vriende 

en familie reis saam met ons. 

Dink aan 'n maat wat jy graag saam met jou op reis sal wil neem. Skryf sy/haar naam neer. 

Waarom dink jy sal die persoon die regte maat vir jou reis wees? 



4.4.7 Die reis is lank en vervelig. Beantwoord die volgende vrae: 

• Sal jou vriend met jou gesels of eerder verkies om 'n boek te lees? 

• Jy het net oninteressante en gesonde kos ingepak en jou vriend hou van heerlike en aangename ver- 
snaperinge. Wat sal jou vriend doen? 

• Tydens jou reis moet jy by jou ma se ou vriendin stop en sy haat kinders. Sal jou vriend saam met 
jou gaan of belowe om jou na jou besoek iewers te ontmoet? 

• Ons kan se 'n goeie vriend is , en .Dit is baie belangrik om reels na te kom wat bedoel is om ons gesond 
te hou. Ons moet fiks bly en gesond eet. Om fiks te bly beteken dat ons ons spiere gereeld moet 
oefen.Dit is wonderlik om te sien wat ons liggaam alles kan doen. 

Oefen in 'n groep om te wys watter verskillende maniere julle liggame kan buig en draai. Maak ook ver- 
skillende bewegings vorentoe en agtertoe. Julle vertoning moet soos 'n konsert wees waar die ander groepe 
vir julle kan kyk. Dink aan 'n manier waarop julle die konsert kan aanbied sodat dit vir die ander groepe 
interessant sal wees om daarna te kyk. 

• Kyk na die lys om seker te maak dat julle alles in julle vertoning ingesluit het. 



ITEMS 


JA/NEE 


'n Inleiding 




Draai- en swaaibewegings 




Vorentoe beweeg en op drie verskillende maniere 




Agtertoe beweeg op drie verskillende maniere 




Hoe om julle vertoning af te sluit 





Table 4.9 



Assessering 



82 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Leeruitkomstes(LUs) 



LEWENSORIENTERINGLU 2 



SOSIALE ONTWIKKELINGDie leerder kan begrip toon van en horn verbind tot grondwetlike regte 
en verantwoordelikhede, asook begrip toon van uiteenlopende kulture en godsdienste. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



2.3 eienskappe van 'n goeie maat noem en redes daarvoor gee. 



LU 4 



FISIESE ONTWIKKELING EN BEWEGINGDie leerder kan begrip toon vir en deelneem aan 
aktiwiteite wat beweging en liggaamlike ontwikkeling bevorder. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.2 deelneem aan aktiwiteite om beheer, koordinasie en balans te ontwikkel in die basiese aksies van 
beweging, elevasie en rotasie;4.3 ekspressiewe bewegings of patrone ritmies kan uitvoer deur verskeie 
stimuli te gebruik. 



AARDRYKSKUNDELU 3 



VERKENNING VAN VRAAGSTUKKEDie leerder kan ingeligte besluite oor sosiale en omgew- 
ingsvraagstukke en -probleme neem. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.1 omgewingsvraagstukke op die plek waar die leerder woon of skoolgaan identifiseer en beskryf (die 
vraagstuk);3.2 die faktore wat tot die probleem of vraagstuk aanleiding gee, beskryf (faktore wat die 
vraagstuk affekteer);3.3 die uitwerking van die vraagstuk op die plek en op mense (huis, skool, omgewing) 
identifiseer (faktore wat die vraagstuk affekteer);3.4 voorstel wat gedoen kan word om die probleem op tc 
los en die plek waar die leerder woon of skoolgaan, te verbeter (maak keuses). 



NATUURWETENSKAPLU 1 



WETENSKAPLIKE ONDERSOEKDie leerder kan met vertroue reageer op nuuskierigheid oor natu- 
urverskynsels en kan verhoudinge ondersoek en probleme oplos in wetenskaplike, tegnologiese en omgew- 
ingskontekste. 



continued on next page 



83 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 Beplan: 'n ondersoek as lid van 'n groep beplan;1.2 Doen: onafhanklik of as deel van 'n groep aan 
'n beplande aktiwiteit deelneem;1.3 Terugskou: wys en verduidelik wat gedoen is en hoe dit gedoen is. 



KUNS EN KULTUURLU 3 



DEELNAME EN SAMEWERKINGDie leerder kan persoonlike en interpersoonlike vaardighede 
deur individuele en groepdeelname aan kuns- en kultuuraktiwiteite toon. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



3.1 Dans: vrylik en met gemak deur ruimte beweeg, sowel binne as buite, terwyl afgespreekte fisieke, 
mondelinge en klankseine nagekom word. 



LU 4 



UITDRUKKING EN KOMMUNIKASIEDie leerder kan veelvuldige vorme van kommunikasie en 
uitdrukking in kuns en kultuur ontleed en gebruik. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.3 Drama: poppespel, geanimeerde klippe, mieliekoppe of ander voorwerpe in dramatiese spel gebruik 
om eie idees en gevoelens uit te druk;4.6 Oorkoepelend: praat oor wat hy/sy in die eie omgewing gesien 
en gehoor het wat vir hom/haar betekenisvol is. 



Table 4.10 



4.4.8 Memorandum 

• Ons maak in hierdie laaste module gebruik van 'n algemene tema oor reise om die verskillende as- 
sesseringstandaarde te dek. Ons le elke dag verskillende klein reise af: skool toe, winkel toe, huis toe, 
ensovoorts, en moet elke keer die padtekens en verkeersreels gehoorsaam. Hierdie reels is bedoel om ons 
veiligheid te verseker, net soos die reels by die skool. Ons reis deur elke skooldag word veilig gemaak 
deurdat ons die skoolreels, wat te doen het met ons gesondheid en met dissipline, gehoorsaam. 

• Ons reise kan ons ook na landelike gebiede neem, waar ons in aanraking kan kom met besoedelde water 
en die belangrikheid van skoon water. 

• Selfs ons lewe kan gesien word as 'n reis. Ons vriendskappe en verhoudings met ander mense kan ons 
"reis" maak of breek. Ons kom dikwels probleme tee. Moedig die leerders aan om so 'n probleem in 
die gemeenskap te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te probeer uitdink. 

• Bespreek die maniere waarop die leerders by die skool kom. Lei die bespreking op so 'n wyse dat die 
leerders sal besef dat verkeersreels bydra tot die veiligheid van die gebruikers van die paaie. Hulle moet 
ook besef dat voetgangers ook die paaie gebruik en dat ook hulle die verkeersreels en padtekens moet 
gehoorsaam. 



84 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

4.4.9 

4.5 WATER 5 

4.5.1 LEWENSVAARDIGHEDE 

4.5.2 Graad 2 

4.5.3 REISE 

4.5.4 Module 6 

4.5.5 WATER 

Hoekom moes jy terug beweeg nadat jy uit die stroom water gedrink het? Bespreek waarom dit verkeerd 
was. 

4.5.6 Water 

LEES DIE VOLGENDE GEDEELTE: 

Water wat in 'n stroom of rivier is, is nie altyd skoon nie. Daar kan baie redes wees waarom die water 
besoedel is. Indien dit naby 'n klein dorpie is, kan dit maklik gebeur dat mense hulle wasgoed in die 
stroompies was of dat hulle die vuil water in die rivier gooi. 

Wanneer dit dalk naby 'n groot dorp of stad is, kan dit gebeur dat fabrieke hulle vuil water in die rivier 
pomp. Al is dit nie noodwendig mense wat die water besoedel nie, kan dit gebeur dat daar klein goggatjies 
en kieme in die water is. 

Dink aan maniere hoe om die water veilig te maak om dit te kan drink. Skryf dit neer en bespreek die 
antwoorde met jou juffrou. 

4.5.7 Ons suiwer die water 

Water wat in ons krane is, is reeds gesuiwer, dus is dit veilig om dit te drink. Daar word chemikaliee bygevoeg 
om seker te maak dat kieme nie daarin kan leef nie. Water word gefiltreer. Dit is 'n proses soos wanneer 
Mamma soms 'n sif in die kombuis gebruik. Wat doen sy daarmee? 

Juffrou sal vir jou 'n houer met vuil water gee. Kyk of jy jou eie filtreerder kan maak om die water te 
suiwer. Wat sal jy gebruik? Maak 'n lysie van al die apparaat wat jy gaan nodig he en skryf dit neer. 

• Wat gaan jy doen? 

• Wat dink jy gaan gebeur? 

• Teken jou eksperiment. 

• Die verskillende lae sal voorkom dat die meeste van die vullis nie in jou houer beland nie. Hoewel die 
water skoner lyk, kan jy dit nie drink nie, want die kieme kan deur die filter glip. 

• Hoe kan jy van die kieme ontslae raak? 

Assessering 



Leeruitkomstes(LUs) 



continued on next page 



5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m27853/l.l/>. 



85 
LEWENSORIENTERINGLU 1 



BEVORDERING VAN GESONDHEIDDie leerder kan ingeligte besluite neem rakende persoonlike, 
gemeenskaps- en omgewingsgesondheid. 



Assesseringstandaarde ( ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 bronne van suiwer en onsuiwer water en eenvoudige watersuiweringsmetodes beskryf;1.2 maniere om 
die huis- en skoolomgewing gesonder te maak voorstel en ondersoek;1.4 padtekens wat vir voet gangers 
relevant is, identifiseer en die betekenis daarvan verduidelik. 



EBWLU 1 



EKONOMIESE KRINGLOOPDie leerder kan kennis en begrip van die ekonomiese kringloop binne 
die konteks van "die ekonomiese probleem" toon. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.5 die belangrikheid van en maniere om geld en ander hulpbronne soos water en elektrisiteit te bespaar 
en nie te vermors nie, beskryf. 



NATUURWETENSKAPLU 1 



WETENSKAPLIKE ONDERSOEKDie leerder kan met vertroue reageer op nuuskierigheid oor natu- 
urverskynsels en kan verhoudinge ondersoek en probleme oplos in wetenskaplike, tegnologiese en omgew- 
ingskontekste. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



1.1 Beplan: 'n ondersoek as lid van 'n groep beplan;1.2 Doen: onafhanklik of as deel van 'n groep aan 
'n beplande aktiwiteit deelneem;1.3 Terugskou: wys en verduidelik wat gedoen is en hoe dit gedoen is. 



KUNS EN KULTUURLU 4 



UITDRUKKING EN KOMMUNIKASIEDie leerder kan veelvuldige vorme van kommunikasie en 
uitdrukking in kuns en kultuur ontleed en gebruik. 



Assesseringstandaarde (ASe) 



Dit is duidelik wanneer die leerder: 



4.3 Drama: poppespel, geanimeerde klippe, mieliekoppe of ander voorwerpe in dramatiese spel gebruik 
om eie idees en gevoelens uit te druk;4.6 Oorkoepelend: praat oor wat hy/sy in die eie omgewing gesien 
en gehoor het wat vir hom/haar betekenisvol is. 



Table 4.11 



4.5.8 Memorandum 

Beklemtoon die belangrikheid van water as 'n belangrike hulpbron (veral in 'n land soos Suid-Afrika waar ons 
dikwels droogtes het) en dat dit bespaar, en nie gemors nie, moet word. Bespreek ook nog 'n ander hulpbron 
wat ons soms as vanselfsprekend aanvaar, naamlik elektrisiteit. Hierdie hulpbronne moet met respek gebruik 
word net soos ons ook ons geld oordeelkundig gebruik. 

• Vra die leerders om maniere te noem waarop water en elektrisiteit in hulle huise bespaar kan word. 
Herinner hulle daaraan dat hulle sodoende ook geld bespaar! (EBW 1.5). 



86 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Laat die leerders 'n slagspreuk probeer uitdink wat hulle daaraan sal herinner om nie te vermors nie. 
As hulle dus wil he ander moet ook die kraan goed toedraai, moet hulle byvoorbeeld probeer om woorde 
te vind wat rym met "kraan" of "water", soos "Draai toe die kraan, dit keer die traan" of "Skakel af die 
lig, dit is jou plig". 

• Verduidelik dat sommige mense 'n ernstige gebrek aan water of lopende water het. Indien so 'n probleem 
in u omgewing bestaan, kan u die taak wat in die aktiwiteit op p. 9 beskryf word, aan die leerders 
opdra. Indien dit nie die geval is nie, kan u probeer om 'n ander omgewingskwessie in u gemeenskap 
te identifiseer. Dit kan te doen he met die verkeer, besoedeling of iets anders waaraan die leerders 
blootgestel is. 

• Die groepe kan 'n dinkskrum hou oor die faktore wat tot hierdie probleem aanleiding gee. Gee elke 
groep 'n groot vel papier sodat hulle 'n lys van die probleem en sy oorsake kan maak. Dan moet hulle 
bepaal wie deur die probleem geraak word en 'n oplossing voorstel. 

• Hulle sal dus 

1. 'n probleem identifiseer; 

2. 'n lys maak van moontlike oorsake; 

3. vasstel wie geraak word; 

4. 'n oplossing voorstel. 

(AARD. 1.4; K&K 4-Oorkoepelend). 



ATTRIBUTIONS 87 

Attributions 

Collection: Lewensvaardighede Graad 2 

Edited by: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.Org/content/collll04/l.l/ 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 

Module: "MY FAMILIE" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27822/l-l/ 

Pages: 2-8 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "ONS TAKE BY DIE HUIS" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27826/l-l/ 

Pages: 9-15 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "VRIENDSKAP" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27829/l-l/ 

Pages: 18-26 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "GESONDE EETGEWOONTES" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27833/Ll/ 

Pages: 27-34 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "OORLEWING" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27834/Ll/ 

Pages: 35-38 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "VEILIGHEID" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27835/Ll/ 

Pages: 38-41 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 



88 ATTRIBUTIONS 

Module: "DIE PARK" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27836/l-l/ 

Pages: 42-47 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 

Module: "ZERO BESOEK SUID-AFRIKA" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27837/l-l/ 

Pages: 50-57 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "SUID-AFRIKA SE SIMBOLE" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27838/l-l/ 

Pages: 58-61 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "ZERO ONTDEK" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27839/Ll/ 

Pages: 62-63 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "WOUDE" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27842/Ll/ 

Pages: 66-69 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "HERWINNING" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27843/Ll/ 

Pages: 70-74 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "SADE" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27849/Ll/ 

Pages: 75-78 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "OPPAD SKOOLTOE" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27852/Ll/ 

Pages: 78-84 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 



ATTRIBUTIONS 89 

Module: "WATER" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m27853/l-l/ 

Pages: 84-86 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 



About Connexions 

Since 1999, Connexions has been pioneering a global system where anyone can create course materials and 
make them fully accessible and easily reusable free of charge. We are a Web-based authoring, teaching and 
learning environment open to anyone interested in education, including students, teachers, professors and 
lifelong learners. We connect ideas and facilitate educational communities. 

Connexions's modular, interactive courses are in use worldwide by universities, community colleges, K-12 
schools, distance learners, and lifelong learners. Connexions materials are in many languages, including 
English, Spanish, Chinese, Japanese, Italian, Vietnamese, French, Portuguese, and Thai. Connexions is part 
of an exciting new information distribution system that allows for Print on Demand Books. Connexions 
has partnered with innovative on-demand publisher QOOP to accelerate the delivery of printed course 
materials and textbooks into classrooms worldwide at lower prices than traditional academic publishers.